Donanım Etkisi: Eldeki Bir Kuş Daldaki İki Kuştan İyi midir?

Authors : Hüsnü Bilir

Pages : 1560-1573

Doi:10.25295/fsecon.1655221

View : 49 | Download : 21

Publication Date : 2025-08-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma donanım etkisi kavramını ve kültürel faktörlerin bu etki üzerindeki rolünü ele almaktadır. Donanım etkisi, bireylerin sahip oldukları ürünlere, sahip olmadan önce biçtiklerinden daha yüksek bir değer atfetmeleri durumudur. Buna göre bir ürünün birey tarafından algılanan değeri o insanın alıcı mı yoksa satıcı mı olduğuna bağlı olarak değişmektedir. Bu bakımdan ürünün sübjektif değerlendirmesini açıklamak için literatürde ürüne bağlılık, kayıptan kaçınma, işlem maliyeti, gelir etkisi, belirsizlik gibi farklı kavramlar kullanılmasına rağmen, bu durumun açıklanmasında en sık kullanılan kavram donanım etkisidir. Psikolojik ve ekonomik kökenleri olan bu etki, özellikle kayıptan kaçınma, duygusal bağlılık, statüko tercihi ve referans bağımlılığı gibi faktörlerle açıklanmaktadır. Literatürdeki deneysel çalışmalar, kişisel ve kültürel farklılıkların donanım etkisini nasıl şekillendirdiğini göstermektedir. Örneğin piyasa deneyimi yüksek bireylerde bu etkinin azaldığı, bireysellik-kolektivizm gibi kültürel unsurların ise bu eğilimi etkilediği gözlemlenmiştir. Bu çerçevede bu çalışma, donanım etkisi olarak nitelendirilen “bilişsel yanlılık”ın evrensel değil kültürel olarak inşa edilen bir fenomen olabileceğini öne sürmektedir.
Keywords : Donanım Etkisi, Bilişsel Yanlılık, Rasyonalite, Kültür

ORIGINAL ARTICLE URL