ÖZNESİ AÇIKÇA İŞARETLENMEYEN İSİM CÜMLELERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME
Authors : Tuncay Böler
Pages : 19-25
Doi:10.65007/gaziturkiyat.1741299
View : 210 | Download : 218
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Türkçe, öznenin cümlede yer alıp almaması konusunda esnek ve işlevsel bir yapıya sahip dillerden biridir. Türkçede öznesiz cümleler farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar ve çeşitli yapısal biçimlerle ifade edilir. Makalede, öznesi doğrudan belirtilmeyen isim cümleleri incelenmiş ve bu tür cümlelerde öznenin niçin işaretlenmediği ayrıntılı biçimde tartışılmıştır. İncelemeler sonucunda, bazı isim cümlelerinde öznenin ya yüklemin bünyesinde yer aldığı ya da dolaylı yollarla sezdirildiği tespit edilmiştir. Bu durum, kimi cümlelerde yüklemin özne referansını doğrudan üstlenmesiyle, bazılarında ise öznenin konuşma bağlamı, ortak bilgi alanı ve dil dışı unsurlar aracılığıyla örtülü biçimde anlaşılmasıyla gerçekleşir. Buna göre, çalışmada öznesi işaretlenmeyen isim cümleleri iki öbekte ele alınmıştır. İlk öbekte, yüklemle öznenin kaynaşarak yüklemin içinde gizlendiği örnekler incelenirken, ikinci öbekte bağlam ve ortak bilgi alanı yoluyla öznenin örtülü olarak anlaşıldığı cümleler değerlendirilmiştir. Makalede Türkçenin dil iktisadı, yani en az çabayla anlatım prensibi doğrultusunda, özneyi açık olarak belirtmeden de duygu ve düşünceleri tam ve etkili biçimde aktarabilen bir söz dizimi yapısına sahip olduğu vurgulanmıştır.Keywords : Türkiye Türkçesi, söz dizimi, öznesi işaretlenmeyen cümleler, isim cümleleri, belirsiz özne
ORIGINAL ARTICLE URL