Hâzimî’nin Şurûtu’l-Eimmeti’l-Hamsesi Üzerine Yazdığı Ta’likler Çerçevesinde Zâhid el-Kevserî’nin Hadis Anlayışı

Authors : Hasan Küçükosman

Pages : 190-220

Doi:10.61218/hadith.1788205

View : 143 | Download : 160

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, son dönem Osmanlı âlimlerinden Muhammed Zâhid el-Kevserî’nin sahih hadis anlayışı, klasik hadis usulü literatürü çerçevesinde ele alınmaktadır. Kevserî, hadislerin sıhhatini yalnızca sened merkezli kriterlerle sınırlı görmez; metin tenkidi, şâzlık, illet ve rivayetlerin dinin genel ilkeleriyle uyumu gibi ölçütlerin de dikkate alınmasını savunur. Ona göre “sahih” kavramı mutlak doğruluk değil, “zahirde sahih görünme” anlamı taşır. Bu noktada, İbnü’s-Salâh’ın Sahîhayn’daki rivayetlerin icmâ ile kesin bilgi ifade ettiği iddiasını eleştirir ve Buhârî ile Müslim’in mutlak otoriteye dönüştürülmesini reddeder. Kevserî, ferd hadislerin Sahîhayn’da yer almasını, bazı raviler hakkında zayıflık bulunmasına rağmen onlardan rivayet yapılmasını örnek göstererek hadisçilerin koyduğu şartların uygulamada esnek olduğunu belirtir. Bununla birlikte, rivayet tenkidini bütünüyle reddetmez; fakat fakihlerin kıyas, maslahat ve amel gibi usûlî ölçütlerle desteklenen daha geniş bir yaklaşımı gerekli görür. Sonuç olarak Kevserî, klasik hadisçiliği mutlaklaştırmadan ama temel ölçütlerini de yok saymadan, rivayet ve dirayeti birlikte değerlendiren, metin merkezli ve eleştirel bir metodoloji geliştirmiştir. Bu yaklaşım, hem geleneğe bağlı hem de geleceğe açık dengeli bir sahih hadis anlayışını temsil etmektedir.
Keywords : Hadis, Kevserî, Hâzimî, Usûl, Eleştiri

ORIGINAL ARTICLE URL