İrtidad Meselesiyle İlgili İbn Abbâs Hadisinin Tahrîci ve Yorumlanması

Authors : İbrahim Saylan

Pages : 118-156

Doi:10.61218/hadith.1550146

View : 140 | Download : 102

Publication Date : 2024-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Kişinin İslâm dininden ayrılıp küfre girmesini ifade eden irtidad kavramı, Kur’ân ve hadis kaynaklarında bir vakıa olarak yer almıştır. Bu durumun önemli dayanaklarından biri, adına “irtidad hadisi” diye adlandırılabileceğimiz “Dinini değiştireni öldürün” rivayetidir. Muhaddisler, bu hadisi ale’l-ebvâb kaynakların farklı bölümlerinde tahrîc etmişlerse de genellikle “Hudûd” bölümü (kitâb) altında, “Mürtedin Hükmü” alt başlığıyla (bâb) müstakil olarak ele almışlardır. Muhaddislerin çoğunlukla kullandığı bab başlıkları, hadislerin anlaşılmasında önemli ipuçları barındırdığı için şârihler tarafından da benimsenmiş ve sürdürülmüştür. Birçok muhaddis tarafından aktarılan ve “sahîh” kabul edilen bu hadisin, hükme medar olduğu ve teorik anlamda üzerinde icmâ meydana geldiği vurgulanmış ancak uygulamasında icmânın varlığı belirlenememiştir. İlgili hadisle “Dinde zorlama yoktur” âyeti arasında bir çelişkinin olmadığı, klasik anlayışta bu âyetin neshedildiği veya özel nüzûl sebebiyle açıklandığı anlaşılmıştır. Bu çalışmada, irtidad meselesi tüm yönleriyle ele alınmamış, yalnızca konunun en önemli dayanaklarından biri olan İbn Abbâs hadisinin rivayet kaynaklarındaki yeri ve yorumunun incelenmesi amaçlanmıştır. Bu maksatla şârihlerin ilgili hadis hakkındaki yorumları, fukahânın rivayete yaklaşımı, rivayetin arka planı ve gelenekte bu rivayet ile Kur’ân arasında bir teâruzun tartışılıp tartışılmadığı ele alınmıştır. Çalışma, klasik kaynaklarla sınırlandırılmış olup şârihlerin yorumlarını doğru yansıtmak amacıyla doğrudan alıntılara sıkça başvurulmuştur.
Keywords : Hadis, Yorum, İrtidad, Din Değiştirmek, Şârih, İbn Abbâs

ORIGINAL ARTICLE URL