Kasımpaşa un fabrikasının yeniden işlevlendirilmesinde AHP tabanlı bir model önerisi

Authors : Merve Öztürk, Gülce Kırdar

Pages : 245-279

Doi:10.31198/idealkent.1635822

View : 197 | Download : 156

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Kasımpaşa Un Fabrikası, sahip olduğu mimari, kültürel, sosyal ve çevresel değerleriyle Haliç’in önemli endüstri mirası yapılarından biridir. Zaman içinde özgün işlevini kaybetmiş olan kompleks, 1982’den beri kullanılmamaktadır. Çeşitli çevresel koşullara maruz kalması sebebiyle hasar gören yapı, bozulmalara uğramış ve bazı bölümleri yıkılmıştır. Çalışmada, “Kasımpaşa Un Fabrikasının yeniden işlevlendirilmesinde karar destek sistemlerinin nasıl kullanılabileceği” sorusu sorulmaktadır. Bu kapsamda, yeniden işlevlendirilmesine yönelik güncel talepler ve beklentilerin göz önünde tutulması ve bir karar destek sistemi kullanılarak farklı katılımcıların değerlendirmelerinin ortak sonucu doğrultusunda yeni kullanım önerisi geliştirilmesi amaçlanmıştır. Kriterlerin ve işlev önerilerinin belirlenmesi için Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemi olan Analitik Hiyerarşi Yöntemi (AHP) kullanılmıştır. Yapı için yeni işlev belirlenirken fabrikaya ait kültürel miras, mimari, ekonomik, sosyal ve çevresel değerler gözetilmiş, bu değerlerin alt kriterleri belirlenmiş ve bu doğrultuda kentlinin ihtiyaçları, yapının mekânsal düzeni, bulunduğu çevre içindeki bağlamı incelenerek beş yeni kullanım alternatifi önerilmiştir. Çalışma kapsamında yapılan ankete 10 koruma uzmanı mimar ve koruma alanı dışında çalışan 10 mimar katılmıştır ve katılımcılar tarafından kriterlerin ve alt kriterlerin önem sırası belirlenmiştir. Değerlendirmeler sonucunda yapı için en uygun işlevin belirlenmesinde koruma uzmanı mimarlara göre kültürel miras değerinin, mimarlara göre ise sosyal değerin öne çıktığı görülmüştür. Bu bağlamda ikili karşılaştırma verilerine göre kriterlerin önem dereceleri doğrultusunda yapı için en uygun işlevin hem koruma uzmanı mimarlar hem de mimarlar için Gastronomi Akademisi + Yemek Atölyesi + Kafe & Restoran olduğu tespit edilmiştir.
Keywords : Kültürel miras, endüstri mirası, yeniden işlevlendirme, çok kriterli karar verme, analitik hiyerarşi yöntemi.

ORIGINAL ARTICLE URL