İslam mimarlığına mesafelenmek: enformel camiler ve alternatif yaklaşımlar
Authors : Göksun Akyürek
Pages : 98-127
Doi:10.31198/idealkent.1704846
View : 166 | Download : 108
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışma, “İslam mimarlığı” söyleminin tarihsel olarak inşa edilmiş sınırlarını, bu söyleme yönelik güncel eleştirel yaklaşımları genel bir çerçevede ele alarak, bu kavrama mesafeli bir yaklaşım önerisinde bulunmaktadır. Bu doğrultuda, kapsayıcı bir genel perspektif sunmak yerine, ana akım mimarlık yazınının dışında kalan enformel cami üretimlerinin farklı bağlamlarını ve ortaklıklarını inceleyerek, bağlamsal ve ilişkisel bir kuramsal çerçevenin gerekliliğini tartışmaktadır. Araştırma, enformel mimarlığa dair güncel bir kavramsal ve kuramsal çerçeve sunarak farklı coğrafyalarda üretilmiş olan enformel camilere dair olguları ortaya koymaktadır. Ardından Türkiye’nin özgül bağlamında, 1950 sonrası gelişen enformel kentleşme süreci ve bu bağlamda ortaya çıkan cami yapılarının kendine özgü sosyo-mekânsal, tarihsel ve kültürel koşullar çerçevesinde nasıl biçimlendikleri tartışması İstanbul’un Beykoz ilçesinden seçilen örneklerle ele alınmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, resmi planlama süreçlerinin dışında gelişmiş olsa da söz konusu yapıların yalnızca biçimsel nitelikleriyle değil, aynı zamanda toplumsal üretim süreçleriyle de ele alınması gerektiğini tartışmaktadır. Bu doğrultuda, güncel mimarlık tarihi yazımını sürece, ilişkiselliğe ve çoğulluğa odaklanan yeni sorularla yeniden düşünmenin önemi vurgulanmıştır.Keywords : İslam mimarlığı, enformel camiler, enformel mimarlık, katılımcı mimarlık, mimarlık tarihyazımı
ORIGINAL ARTICLE URL