Habermasçı İletişimsel Eylem Kuramının Gazze Soykırımı Üzerinden Yeniden Okuması: Eleştirel Teorinin Eleştirisi

Authors : Şenay Eray Sarıtaş

Pages : 255-276

Doi:10.54722/iletisimvediplomasi.1687297

View : 101 | Download : 137

Publication Date : 2025-07-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Gazze’de yaşanan soykırım bağlamında II. Frankfurt Okulu çıkışlı “eleştirel teoriyi” sorgulamaktadır. 2023 yılında İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği saldırılar, uluslararası hukuka göre “soykırım” ve “savaş suçu” olarak kabul edilmesine rağmen sosyal bilimler alanında eleştirel düşünce okullarının birçoğu sessiz kalmış, hatta bu soykırımı haklı çıkarmaya çalışmıştır. Bu makale, özellikle ontolojik olarak kapitalist sisteme karşı olması beklenen, Habermas’ın da dâhil olduğu II. Frankfurt Okulu düşünürlerinin, kapitalizm ve siyonizmin iş birliği üzerinden yürütülen post-kolonyal bir soykırımı destekler ve savunur nitelikteki “Dayanışma İlkeleri: Bir Açıklama” bildirilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Eleştirel yaklaşımın temel aldığı ontolojik ve epistemolojik ilkelerle çelişen bu bildiri, insan hakları ve demokrasi söylemini araçsallaştırarak siyonist-kapitalist sistemin meşrulaştırılmasına katkı sunmaktadır. Habermas’ın temsil ettiği iletişimsel eylem kuramı çerçevesinde, teorik düzlemde savunulan evrensel etik ilkeler ile bildirideki pratik tutum arasındaki uyumsuzluk, bilim etiği ve metodoloji açısından ciddi bir sorgulama gerektirmektedir. Çalışmada, eleştirel teorinin post-kolonyal sistem eleştirisine dayalı bilgi üretim iddiasının, Gazze örneğinde hakikatten kopuk bir teknokratik söyleme evrildiği tespit edilmiştir. “Soykırım” ve “insan hakları” gibi kavramların bağlamsal anlamları üzerinden yapılan çözümleme, sosyal bilimler literatüründe egemen bilgi-iktidar ilişkilerinin yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda çalışma, çağdaş eleştirel teorinin teori-pratik bütünlüğünde yaşadığı yarılmayı ortaya koyarak hakikat sonrası dönemde sosyal bilimlerin epistemik sorumluluğunu yeniden tartışmaya açmaktadır.
Keywords : Eleştirel Teori, Gazze Soykırımı, Jürgen Habermas, Siyonizm, eleştirel söylem analizi

ORIGINAL ARTICLE URL