Emîrci Sultan, Zaviyesi ve Menkıbevi Hayatı

Authors : Abdulkadir Dündar, Hatice Şerife İpek
Pages : 211-246
Doi:10.31591/istem.1766478
View : 202 | Download : 276
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Malazgirt Zaferi’nden sonra Anadolu’da Türkleşme ve İslamlaşma süreci başlamıştır. Bu sürecin daha yumuşak ve ılımlı olmasında Türkmen baba ve dervişlerinin etkisi olmuştur. Emirci Sultan\\\'da XIII. yüzyıl da Anadolu’nun Türkleşmesi ve İslamlaşması hususunda önemli bir yere sahip olan Türkmen babalarından bir tanesidir. Orta Anadolu bölgesinde olan Bozok sancağına, obasıyla birlikte göç ederek burada kurduğu zaviye aracılığıyla tebliğ ve irşat faaliyetlerinde bulunmuştur. Merkezi konumda bulunması hasebiyle zaviyesi bölgenin nüfuzlu yerlerinden biri haline gelmiştir. Emirci Sultan, günümüzde de bölge halkı tarafından büyük bir saygıyla anılmaktadır. Sözlü tarih yazıcılığını oluşturan menkıbeler şahsiyetlerin tarihte var olduğuna ve efsaneleştiğine dair kanıtları oluşturmaktadır. Emirci Sultan hakkında da pek çok menkıbe bulunmaktadır. Emirci Sultan ile ilgili anlatılagelen menkıbelerin bazıları literatüre geçse de bazıları halen sözlü kültürde varlığını devam ettirmektedir. Anlatılagelen menkıbelerde Emirci Sultan, Ahmet Yesevî geleneğiyle ilişkilendirilmekte ve kerametlerine dair çeşitli anlatılar yer almaktadır. Bu çalışma, mevcut olan tüm menkıbeler derlenerek ve Emirci Sultan’ın aile efradında bulunan zaviyeye ait belgelerden yararlanılarak hazırlanmıştır. Ayrıca, Emirci Sultan ile aynı kişi olup olmadığı bilinmeyen ve köye adını veren Osman Paşa arasındaki bağlantı ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Zaviyeler, bulundukları dönemde yalnızca dini ve manevi bilgilerin öğretildiği yerler değil, aynı zamanda halkın sosyalleştiği ve kamu hizmetlerinin yürütüldüğü önemli kurumlardı. Emirci Sultan Zaviyesi de Bozok mıntıkasında yörenin yapım malzemesi olarak kullanılan kerpiç ile yapılmış ve ihtiyaca binaen eklemeler yapılarak büyütülmüş bir yapıdır. Halka hizmetleri uzun süre devam eden Emirci Sultan Zaviye’si Osmanlı döneminde vakıf haline getirilerek hizmetlerini sürdürmüştür. Emirci Sultan Zaviyesi tekke ve zaviyelerin kapatılması kanununa kadar vakıf hizmetlerine devam etmiştir. Kerpiçten olan bu yapının orijinal hali günümüze ulaşmasa da zaviyenin mescit ve türbe kısmı halen kullanılmaktadır.
Keywords : İslam Tarihi ve Sanatları, Emîrci Sultan, Bozok, Menkıbe, Zaviye

ORIGINAL ARTICLE URL