Erişilebilirlik için Yalın Türkçe
Authors : Mine GÜVEN
Pages : 67-88
Doi:10.26650/jol.2021.1047497
View : 22 | Download : 7
Publication Date : 2021-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu çalışmada, eğitim ve kitle iletişim ortamından rastgele seçilmiş yazılı ve sözlü metinler okunabilirlik açısından karşılaştırılarak erişilebilir Türkçe metinlerin temel özellikleri saptanmaya çalışılmıştır. Kamuya sunulan bilgilendirici metinlerin, evrensel tasarım çerçevesinde, yalın bir Türkçeyle üretilmesinin herkes için daha fazla dilsel erişilebilirlik sağlayabileceği savunulmuştur. Toplam 20.254 sözcük/138.870 karakter/1.683 birimden oluşan veri tabanındaki metinler, sunulma ortamı ve kipe göre dört kümede toplanmıştır: insert ignore into journalissuearticles values(i); Milli Eğitim Bakanlığı insert ignore into journalissuearticles values(8.-12. sınıf ); Türk Dili ve Edebiyatı kitapları; insert ignore into journalissuearticles values(ii); TRTHaber’den 45 adet çevrimiçi haber; insert ignore into journalissuearticles values(iii); TRT EBA TV dersleri insert ignore into journalissuearticles values(7.-12. sınıf ); ve insert ignore into journalissuearticles values(iv); TV tartışma programları insert ignore into journalissuearticles values(4 kadın/4 erkek konuk);. Okunurluk düzeyi bakımından, MEB TDE kitapları ve haber metinleri orta güçlükte; EBA dersleri ve tartışma programlarıysa kolay metinlerdir. Veri tabanının tamamında, ortalama tümce uzunluğu 12,03 sözcük; ortalama sözcük uzunluğu 6,86 karakter olarak hesaplanmıştır. Nitel çözümleme bulgularına dayanılarak, daha erişilebilir Türkçe metinler için şu noktalara dikkat edilmesi önerilebilir: insert ignore into journalissuearticles values(i); sözcük düzeyi: kısa ve sık kullanılan sözcükler; tutarlı ve açıklamalı terimler; düzanlamlılık; insert ignore into journalissuearticles values(ii); tümce düzeyi: dolaysız anlatım; daha az yantümce ve edilgen yapı içeren, kısa tümceler; insert ignore into journalissuearticles values(iii); metin/söylem düzeyi: çokkipli artıklık; bilgi içeriğinin küçük parçalara bölünerek, zamansal ve mantıksal bir sıralama içinde sunulduğu, bağdaşıklığı yüksek, konuşma dilini yansıtan metinler.Keywords : Erişilebilirlik, Yalın Türkçe, Okunabilirlik, Anlaşılabilirlik, Evrensel tasarım
ORIGINAL ARTICLE URL