Mehmet Ali Tevfik Yükselen’in Hoca Tahsin’in Astronomi Şiirine Şerhi

Authors : Bilal Yurtoğlu

Pages : 231-255

Doi:10.26650/oba.1652575

View : 111 | Download : 109

Publication Date : 2025-07-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Mehmet Ali Tevfik Yükselen Osmanlının son ve Cumhuriyetin ilk döneminde yaşamış bir bürokrattır. Mercan İdadisi’nden mezun olduktan sonra hukuk tahsili yapmıştır. Osmanlı döneminde İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne üye olmuş, Yeni Lisan hareketine katılmış, Genç Kalemler dergisi yazı kuruluna girmiş, Türk Ocağı’nın kurucu üyeleri arasında yer almıştır. Mehmet Ali Tevfik’in yazarlık faaliyetleri büyük ölçüde Osmanlı döneminde gerçekleşmiş, Cumhuriyet döneminde sadece bürokratik görevlerle meşgul olmuştur. Söz konusu dönemin çeşitli yayın organlarında pek çok yazısı ve şiirleri yayınlanmış yazarın eserlerinden biri de Hoca Tahsin’in astronomi şiirine yazdığı ve Resimli Kitab dergisinin 1909 yılının Ocak, Şubat, Mart tarihli 4. 5. ve 6. sayılarında üç bölüm halinde yayınlanan “Bir Bedi‘a-i Şi‘ir ve Hakikat” adlı şerhtir. Yazar bu makalesini, otuz yıl önce öldü ve çoktan unutuldu, dediği Hoca Tahsin’in hatırasını canlandırmak için kaleme aldığını söylemektedir. Mehmet Ali Tevfik kimi biyografik bilgilerin ardından makalesinde Hoca Tahsin’in 29 beyitten ibaret olan astronomi şiirini 17. beytinden itibaren şerh etmeye başlamış, 25 ve 26. beyitlerle son yani 29. beytini şerh etmemiştir. Mehmet Ali Tevfik, Hoca Tahsin’in şiiri dolayısıyla yazdığı bu şerhte modern bilimin her noktasında homojen ve aynı doğa yasalarının geçerli olduğu sonsuz evren tasarımını, astronomi biliminden verdiği ilginç örnekler eşliğinde okuyucuya başarılı bir şekilde tanıtmaktadır.
Keywords : Mehmet Ali Tevfik Yükselen, Hoca Tahsin, Resimli Kitâb, Jose Maria de Heredia, Samanyolu, Sonsuz Evren, Zaman

ORIGINAL ARTICLE URL