Cibrân Halîl Cibrân’da Katharsis

Authors : Hüseyin YAZICI

Pages : 215-232

Doi:10.26650/jos.1156678

View : 48 | Download : 24

Publication Date : 2022-10-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Velveleli bir hayat yaşamış olan Cibrân Halîl Cibrân’ın, Arap göç edebiyatının en önemli ismi olduğu ayrıca dünya edebiyatında da önemli bir yer edindiği konusunda hiç şüphe yoktur. Kabına asla sığmayan şahsiyetiyle aykırı bir tiptir. Din, din adamları, kadın, zenginlik, sosyal adalet, feodal yapı ve gelenekler gibi konularla ilgili hep farklı bakış açılarına sahip olmuştur. Eleştiriyi kolay kolay kabul edebilen bir şahsiyet hiç olmamıştır. Türkçede “Nevi şahsına münhasır bir adam” diye bir ifade vardır. İşte bu tanıma uyan bir kişiliktir. Bir edebiyatın öncüsü olan Cibrân’ın özellikle Ermiş adlı eseri okurlar tarafından büyük bir rağbet görmüş ve hala da görmektedir. Eserlerinin bu kadar rağbet görmesinin arkasında tabii olarak bazı nedenler yatmaktadır. “Kim yazarken kalbinin kanı ile yazmıyorsa ikiyüzlüdür.” “Kim konuşurken içten konuşmuyorsa sahtekârdır.” “Kim şarkı söylerken kalbiyle şarkı söylemiyorsa sadece bağırıp çağırıyordur.” şeklinde ilginç görüşleri olan Cibrân, insanları hem tahrik etmiş hem teşvik etmiş hem de katharsise hazırlamıştır. Ahmet Hamdi Tanpınar, Tolstoy’un Harp ve Sulh adlı eserini her okuduğunda “İçimi her küçük bencil ve budala zaaftan temizlenir buldum. Büyük yazarda insan ruhunu yıkayan bir yan var. Uyku gibi…” ifadelerini kullanmıştır. Dostoyevski’nin Suç ve Ceza’sı, Kafka’nın Dava’sı ve daha pek çok eser okunduklarında insanda aynı duyguyu uyandırmaktadır. Bu makalemizde Cibrân Halîl Cibrân’ın okuyucu üzerindeki etkisi ve dolayısıyla daha çok Macar filozof ve edebiyat bilimcisi Georg Lukacs’ın insert ignore into journalissuearticles values(ö. 1971); ortaya koymuş olduğu katharsis kavramının ondaki yansıması ele alınmıştır.
Keywords : Cibrân Halîl Cibrân, Katharsis, Göç edebiyatı, Georg Lukacs

ORIGINAL ARTICLE URL