Toplumsal Hafızada Çerkes Sürgünü: Düzce Anma Törenleri [Circassian Exile in Collective Memory: Commemoration Ceremonies in Düzce]

Authors : Afife Büşra Kenar

Pages : 1-44

Doi:10.21488/jocas.1648977

View : 88 | Download : 69

Publication Date : 2025-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, 21 Mayıs 1864 Çerkes sürgününün toplumsal hafızada nasıl yer ettiğini ve 160. yılında Düzce’de gerçekleştirilen anma törenleri bağlamında bu hafızanın nasıl yeniden inşa edildiğini analiz etmektedir. Diasporik kimlik inşasında hafızanın nasıl bir araç olarak kullanıldığı, ritüellerin ve sembollerin bu süreçte nasıl anlam kazandığı tartışılmıştır. Anma törenlerindeki Nart ateşi, mezar taşı nöbeti ve meşale yürüyüşü gibi ritüellerin diasporik kimlik bağlamında simgeleştirildiği, diasporik mirası inşa ettiğinden bahsedilmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş, odaklanmış etnografi deseni kullanılarak Düzce’deki anma törenlerine katılan 19 kişiyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, MAXQDA programı aracılığıyla analiz edilmiş, betimleyici açıklamalar, temalar ve kavram haritaları oluşturularak çözümlenmiştir. 21 Mayıs 1864 Çerkes sürgünü, Çerkes diasporası için bir kolektif hafıza unsuru olarak yaşamaya devam etmektedir. Anma törenleri ve ritüeller, toplumsal hafızanın canlılığı ve diasporik kimliğin yeniden üretilmesi açısından kritik bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda, toplumsal hafızanın dinamik bir süreç olduğu ve diasporik kimliğin farklı tarihsel, politik ve kültürel bağlamlarda yeniden inşa edildiği görülmektedir. Bulgular, Çerkes sürgününün diaspora mensupları için kimlik inşasında merkezi bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Görüşmelerde, sürgün hikâyelerinin kuşaktan kuşağa aktarıldığı, toplumsal hafızanın ritüeller aracılığıyla sürdürüldüğü ve anma törenlerinin diasporada Çerkes kimliğinin korunmasında önemli bir işlev gördüğü ortaya konmuştur. Katılımcılar, anma törenlerine düzenli olarak katılmanın kimlik bilincini güçlendirdiğini ve Çerkes tarihine dair farkındalığı artırdığını vurgulamaktadır.
Keywords : Toplumsal Hafıza, Diasporik Kimlik, Anma Törenleri, Çerkes Diasporası

ORIGINAL ARTICLE URL