Klasik Türk Edebiyatına Medeniyet Temelli Bir Bakış
Authors : Mustafa Fidan
Pages : 80-96
Doi:10.38060/kare.1732714
View : 204 | Download : 249
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Medeniyet sosyolojik ve antropolojik geçerliliği olan dinamik bir ifadedir. Bu dinamizme bağlı olarak medeniyet ifadesi, tarihsel süreç içerisinde farklı bakış açıları ve yorumlamalarla günümüze kadar gelmiş, Anadolu topraklarında kabul görmüştür. Gerek sözlük anlamı gerekse köken itibariyle şehirliliğe işaret eden bu kelime, sosyolojik bağlamıyla da Türklerin bakış açılarına göre yeni anlamlar kazanmış ve ilk anlamı nispeten arka planda kalmıştır. Bu makale tarihî süreç içerisinde medeniyet kavramının nasıl bir değişim geçirdiğini ve bu kavramın klasik Türk edebiyatıyla olan ilişkisini ortaya koymayı amaçlamaktadır. İlk olarak medeniyetin Türklerdeki dönüşümü, sosyolojik ve antropolojik temellere dayandırılarak incelenmiştir. Çalışmanın sosyolojik metodu; medeniyet kavramının ortaya çıktığı sahanın belirlenmesi, Türklerde ortaya çıkışı ve algı boyutundaki dönüşümünün, çeşitli sosyologların medeniyet üzerine ortaya attığı fikirlerden hareket edilerek mukayeseli bir biçimde incelenmesine dayanmaktadır. Edebiyat yönünde ise; tespit edilen medeniyet dinamikleri, klasik edebiyat metinleri üzerinden incelenmektedir. Ayrıca çalışmada Türklerin İslamiyet öncesindeki yapısı incelenerek, bu yapıdaki kültürel unsurların medeniyetin inşasına etkisi tartışılmaktadır. Ardından klasik Türk edebiyatı tarihi perspektifinden medeniyetin tesis edilmesi, kurumsal hâle gelmesi, desteklenmesi, yeni arayışlar içerisine girilmesi ve nihayetinde edebiyatta millî değerlere dönüş, makale içerisinde belirlenen dinamiklere göre incelenmektedir. Sonuç bölümünde edebiyat ve sosyoloji perspektifinden medeniyetin geldiği yapının temel dinamikleri, destekleyici amilleri değerlendirilmekte; klasik Türk edebiyatının, medeniyetin tesisine yönelik katkıları ele alınmaktadır.Keywords : Edebiyat Sosyolojisi, Medeniyetin Temeli ve Dinamikleri, Edebiyat ve Medeniyet, Klasik Şiir ve Medeniyet, Toplum ve Medeniyet
ORIGINAL ARTICLE URL