Isparta Kent Merkezinde Caddelerin Dönüşümünün Morfolojik İncelemesi: Cumhuriyet ve Mimar Sinan Caddeleri

Authors : Berna Güç, Halil İbrahim Çelik

Pages : 2556-2590

Doi:10.35674/kent.1553276

View : 201 | Download : 212

Publication Date : 2025-09-19

Article Type : Research Paper

Abstract :ÖZ Sürekli değişen ve gelişen kent dokusu içerisinde kent imajını ve kentsel estetiği belirleyen, kentin ekonomik, politik ve sosyal süreçlerinin geçtiği caddelerin ve sokakların dünyayla eş zamanlı olarak topluma ayak uydurması kaçınılmazdır. Gerek fiziksel gerekse de sosyal olarak, yaşanan süreçleri yansıtan ve anlatan kent parçaları olarak okunmalı ve okutulmalıdır. Çalışma alanı olarak seçilen Mimar Sinan ve Cumhuriyet Caddeleri tarihi kent merkezini, şehrin önemli ve gelişen kent parçalarıyla buluşturan birer aks olmaları, mekânsal ve toplumsal değişime tanıklık ederek bir düğüm/odak oluşturmaları açısından morfolojik olarak incelenerek kentin gelişimine olan katkılarının ortaya konması önemlidir. Bu çalışmada da morfolojik bir inceleme yapmak için konfigürasyonel yaklaşım ve tarihsel coğrafi yaklaşım benimsenerek parça bütün ilişkisi çerçevesinde her iki cadde süreklilik (cephelerin, binaların), doluluk- boşluk ilişkisi, arazi kullanım özellikleri ve mekân dizim analizleri ile analiz edilmiştir. Isparta tarihi kent merkezinin gelişimi boyunca özellikle Mimar Sinan Caddesi 19. yüzyıldan itibaren hem kente bir giriş noktası hem de Kaymakkapı Meydanı ve yakın çevresi ile birlikte ticaretin geliştiği bir caddedir. Cumhuriyet Caddesi ise cadde kimliğini daha geç kazanmasına rağmen üretim ve tüketim kültürü dengesinde global olarak yaşanan değişimlere paralel olarak günümüze ayak uydurma yönünde değişime uğramıştır. Günümüzde alan kullanımı, parsel düzenlemesi ve cephe düzenlemesi açısından caddeler yeni bir görünüm kazanmıştır. Mimar Sinan Caddesi üzerindeki mevcut geleneksel yapı gerek işlev gerek mekânsal olarak değişime uğramıştır. Cumhuriyet Caddesi ise az katlı konutlardan oluşan bir cadde görünümünden çok katlı (iş hanı ve zemin kat ticaret üst katlar konut) yapılardan oluşan görünüme dönüşmüş, rasyonalist ve brütalist cepheler korunamamıştır. Sonuç olarak caddeler morfolojik özelliklerini, global kültürün baskınlık kazanması ve yeni yapı türlerinin ortaya çıkması, kentin yönetimsel yapısında yaşanan değişimlerin mekâna ve sosyal yapıya yansımaları, kentin kazandığı kimliğe bağlı olarak cadde boyunca işlevlerin tarihi çekirdekle ilişkili olarak belirlenmesi şeklinde ortaya koymuştur.
Keywords : Isparta, Morfolojik Analiz, Mekân Dizim Yöntemi, Cumhuriyet Caddesi, Mimar Sinan Caddesi

ORIGINAL ARTICLE URL