Necati Giray’ın Üç Keman İçin “Ağıt” Triosunun Form Özellikleri

Authors : Lale Hüseynova Hasanova

Pages : 29-37

Doi:10.26650/CONS2025-1614471

View : 89 | Download : 81

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Arapçada matem şiiri anlamına gelen “Ağıt”, klasik edebiyatta çoğunlukla önemli şahsiyetlerin hayatını kaybetmesin den dolayı yazılmaktadır. Divan edebiyatındaki adı “Mersiye” olan “Ağıt”, genellikle acıklı bir olayın ardından söylenen bir halk türküsü olarak bilinmektedir. Bu tür, müzik tarihinde bestecilerin yaratıcılıklarında da karşımıza çıkmaktadır. Türün örneklerine Avrupa bestecilerden Claudio Monteverdi, Henry Purcell, George Frideric Handel ve Tommaso Giordani’nin yaratıcılıklarında rastlamak mümkündür. Doğu’da “Ağıt” geleneği çok eskilere dayanmakta ve besteci eserlerinde yer almaktadır. Türk bestecilerden Muammer Sun’un piyano için “Ağıt” (1954), Ekrem Zeki Ün’ün koro, yaylılar ve vurmalı çalgılar için “Ölüm için Ağıt” (1971), Necdet Levent’in piyano için “Ağıt” (1979), Necati Giray’ın yaylı sazlar için “Ağıt” (1981), Azerbaycanlı besteci Rehile Hasanova’nın yaylı çalgılar, üflemeli çalgılar, vokal dörtlüleri ve piyano için “Mersiye” (“Ağıt”, 1993) adlı eserleri birer güzel örneklerdir. Tarihteki unutulmuş inançlar, yas törenleri “Ağıt” türündeki kompozisyonlarda yaşamaktadır. Çalışmanın ana konusunu oluşturan Türk besteci Necati Giray’ın “Ağıt” adlı eseri bu anlamda önem taşımakta olup hem kompozisyon hem de form özellikleri yönünden dikkat çekmektedir. Besteci tarafından eserin çeşitli kombinasyonları yapılmış olup, bu araştırmadaki amaç üç keman için “Ağıt” triosunun form özelliklerini analiz etmektir. Araştırma, betimsel bir çalışma olmaktadır. Yapılan araştırma sonucunda eserin tek bölümlü karma bir form ve beş aşamalı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Her aşamanın özel bir başlık içerdiği ve genellikle birbirine zıt “Ağır” – “Hızlı” olmak üzere iki kısma ayrıldığı saptanmıştır.
Keywords : Necati Giray, Ağıt, Lamento, Trio, Form

ORIGINAL ARTICLE URL