Osmanlı Devleti’nde Mahpusların Kanun Dışı Hürriyet Arayışları: Kalelerden ve Zindanlardan Firarlar (XVI.-XVIII. Yüzyıllar)

Authors : Serkan Polat

Pages : 1860-1887

Doi:10.11616/asbi.1742755

View : 208 | Download : 250

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Devlet mekanizmaları, emirlere itaat etmeyen ya da suç işleyen kişileri toplumsal huzuru ve otoriteyi sağlamak amacıyla ıslah edilmeleri için cezalandırmıştır. Cezaların türü, suçun niteliğine göre hapis, sürgün veya affedilmesi güç daha ağır suçlar için idam olabilmiştir. Çağdaşı devletler gibi Osmanlılar da kanunlar çerçevesinde bu yetkiyi kullanmış ve hapis cezasına başvurmuştur. Yasa dışı yollardan hürriyet arayışına giren mahpusların varlığı ise yeni sorunlara yol açmıştır. Zira firarilerin yakalanmaları, kaçmalarına yardım edenlerin cezalandırılmaları, mekânsal anlamda ise tedbirlerin artırılması gerekmiştir. Bu çalışma, XVI. yüzyıldan XVIII. yüzyılın sonuna kadarki süreçte farklı mekânlarda hapsedilen kişilerin firarları sürecine odaklanmaktadır. Çalışma, kaçma girişimlerinde mahpusları firara yönelten motivasyon kaynağının ne olduğu, firara kalkışan mahpusların içeriden ya da dışarıdan yardım alıp almadıkları ya da hadiseler karşısında yönetimin ne gibi tedbirler aldığı soruları etrafında şekillenmiştir. Böylece firar hadiseleri hakkında bilgi verilmiştir.
Keywords : Osmanlı Devleti, Mahpus, Kalebend, Zindan, Firar

ORIGINAL ARTICLE URL