AH ŞU MÜRETTİP, MÜSTENSİH VE MÜNEKKİTLERİN ETTİKLERİ: BU ŞİİRLER BÂKÎ’NİN Mİ?

Authors : Hasan Kaplan

Pages : 51-95

View : 194 | Download : 177

Publication Date : 2024-06-24

Article Type : Review Paper

Abstract :Osmanlı şiirinin önemli kaynaklarından biri olan mecmualar akademik çalışmalarda hak ettiği ilgiyi görmeye başlamış; son yıllarda makale, kitap ve tez düzeyinde yapılan çalışmalar artmıştır. Bu çalışmaların bilinen şairlerin bilinmeyen şiirlerine yaptığı katkı ortadadadır. Aynı şekilde bilinmeyen yahut unutulmuş şairleri bilinir kılma hususunda da önemli bir yeri vardır. Bugün nazım şekilleri ve türlerine dair zengin örnekler barındıran mecmuaların ilgi görmesi sevindirici olsa da mecmualarda bilhassa edebiyat tarihimizde “büyük” diye nitelediğimiz şairlere dair ciddi hatalar da yapılmıştır. Büyük şairlerimizin şiirlerini barındıran mecmualara dair çalışmalarda o mahlasla söylenmiş tüm şiirler -basılı divanda yer almayan şiirler de dâhil- herhangi bir kritiğe tâbi tutulmadan o şaire ait gösterilmekte ve mecmuadaki aktarıma “mutlak doğru” olarak yaklaşılmaktadır. Çalışmamız bu anlayışa bir tepki olarak Bâkî özelinde mecmualarda ona ait gösterilen şiirlere dair bir eleştiridir. Çalışmada Bâkî gibi Divan’ının 200’ün üzerinde nüshası olan bir şairin yalnızca basılı Divanları esas alınmamış, ayrıca bu şiirlerin Bâkî Divanı’nın 228 nüshasındaki durumuna bakılmıştır. Hem nüshalara hem de basılı Divanlara girmiş bazı hatalı kayıtlara dair eleştirel bir inceleme yapılmış, iddialı ve mesnetsiz bir şekilde “Bâkî’ye aittir” denilen şiirlerin ona ait olup olmadığı tartışılmıştır. Bu yolla bilim dünyasında mecmua çalışmalarında ve divan neşirlerinde eksik bırakılan bilgiyi teyit ve kaynağını sorgulama noktasında bir tenkit ve farkındalık oluşturulması amaçlanmıştır. Çalışmanın sonucunda geniş bir değerlendirme yapılarak Bâkî özelinde ulaşılan sonuçlar tartışmaya açılmıştır.
Keywords : Bâkî, Bâkî Divanı, Divan Nüshası, Şiir Mecmuası, Nazire Mecmuası

ORIGINAL ARTICLE URL