Bir Baskı Aygıtı Olarak Basın İlan Kurumu: Evrensel Gazetesi Örneği

Authors : Vahdet Mesut Ayan

Pages : 258-286

Doi:10.18691/kulturveiletisim.1509297

View : 361 | Download : 144

Publication Date : 2024-09-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Basın İlan Kurumu (BİK) 1961 yılında kurulan, resmî ilan ve reklamların fikir ve görüşleri gözetilmeksizin gazetelere dağıtılmasını sağlayan bir kuruluştur. Dolayısıyla gazetelere resmî ilan ve reklamların dağıtılması BİK’in en temel görevlerinden biridir. Bu durum, BİK’i ulusal ve yerel gazeteler için önemli bir finansman kaynağı haline getirmektedir. Ancak dağıtım konusu ve BİK’in resmî ilan ve reklam durdurma cezaları son yıllarda kamuoyunun gündemine gelmektedir. BİK’in siyasal iktidara mesafeli yayın organlarını özellikle cezalandırdığı hem haberlere hem de akademik çalışmalara konu olmaktadır. Örneğin Türkiye’de 1995’te yayın hayatına başlayan, sol-sosyalist bir perspektife sahip Evrensel gazetesi, özellikle 2019-2022 yılları arasında sürekli olarak cezalara maruz kalmış, 2022’ye gelindiğinde ise gazetenin resmî ilan ve reklam alması tamamen durdurulmuştur. Yayınlarında ağırlıklı olarak işçi sınıfının sorunlarını gündeme getiren, sosyalist bir okur kitlesine sahip ve günlük tirajı 2500-3500 arasında değişen Evrensel için resmî ilanlar önemli bir finansal kaynaktır. Bu çalışma, BİK tarafından Evrensel’e verilen ilan ve reklam kesme cezalarını gazete okur ve çalışanlarının görüşleri üzerinden değerlendirmektedir. Çalışmada elde edilen bulgular şunlardır: Evrensel hem okur hem de çalışanları tarafından işçi sınıfı basını olarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte gazetenin yayın politikası ve kimliği ile bu cezalar okur ve çalışanlarca ilişkilendirilmiştir. Cezalar, gazete okur ve çalışanları tarafından basın özgürlüğüne müdahale olarak tanımlanmıştır. Aynı zamanda bu cezaların ardında BİK’in siyasi etkilere açık yapısının bulunduğu ifade edilmiştir.
Keywords : Basın İlan Kurumu BİK, resmî ilan ve reklamlar, Evrensel gazetesi

ORIGINAL ARTICLE URL