Oluklarından Sızan Çoğulluk: Protez Hafıza Alanı Olarak Otobiyografik Grafik Roman

Authors : Cansu Karaman Cengiz

Pages : 74-102

Doi:10.18691/kulturveiletisim.1590474

View : 17 | Download : 6

Publication Date : 2025-03-28

Article Type : Research Paper

Abstract :Hafızaya olan merak, moderniteden çok önceden beri vardır. Ancak, içinde bulunduğumuz dönemde belleğe dair ilginin ivmelenmesinde, modernitenin yarattığı unutkanlıkla, yapay belleğin imkânları arasındaki gerilimin özgün payı söz konusudur. Beraberinde, farklı bakış açıları içeren dönemler arasında, ortak aktarımları da görmek mümkündür. Bu kapsamda imge, duyumsama ve toplumsallaştırma bağlamlarıyla kurulan, Aristoteles’in anamnesis’inden, Landsberg’in protez hafızasına uzanan bellek patikası, çalışmanın da yerleştiği arka planı oluşturmaktadır. Devamındaki çizgi roman/grafik roman formu ise, bu çalışmayla patikanın sonundaki protez hafızaya, dizinsel olmayan, ikonografik yapısı ve gündeliği taşıyan otobiyografi biçimiyle, paradigma değiştirici olarak eklenmeye adaydır. Çünkü gündelik/sıradan olanla kurulan öznel anlatı, gerçekliğe zeval getirmek yerine, onu tanıklık/müzakere kapsamını genişlettiği protez bağlantılarını kurmaya açık hale getirir. Çalışma odağında yer alan otobiyografik grafik roman, gerçeği estetize etmeyen fakat gerçekçi biçiminden de sıyırarak aktaran anlatım biçimiyle, hafıza anlatılarının görsel metaforu olarak kendini sunar. Bu kapsamda, çok modlu söylem analizi ile incelenen 2000 sonrası üretilmiş beş otobiyografik grafik roman, doğrudan deneyimlenmeyen fakat aktarımlarla üstlenilebilen protez hafızanın imkânlarını, toplumsal cinsiyet merkezindeki kadın+ hikâyeleri örnekleriyle doğrulamaya çalışır.
Keywords : Protez hafıza, kolektif bellek, otobiyografi, çizgi roman, toplumsal cinsiyet

ORIGINAL ARTICLE URL