ALİ ŞERİATİ’NİN İRAN DEVRİMİ’NE ETKİSİ

Authors : Mehmet Kaya

Pages : 181-198

Doi:10.62809/matbuat.1569198

View : 69 | Download : 21

Publication Date : 2024-12-24

Article Type : Research Paper

Abstract :İran’ın yakın tarihte geçirmiş olduğu sosyal ve siyasal dönüşümlerin arka planında, kanlı bir devrim sürecinin etkisi olduğu muhakkaktır. İktidar sahiplerinin halkı ötekileştirdiği ve yoksullaştırdığı despotik düzene karşı, domino etkisi ile büyüyen bir halk hareketini meydana getirmiştir. İran’da 1979’da Pehlevi iktidarı, geniş bir muhalif kitle tarafından yıkılarak monarşi devrini kapatmıştır. Bu devrim ateşini yakanlardan biri olan Ali Şeriati, kalemi ve hitabeti ile kitlelere cesaret aşılamış ve kısa sürede sokaklarda onun sloganları duyulmuştur. Ali Şeriati, 1960 ve 1970’lerde İran’daki devrimci gençlik için umut kaynağı olmuştur. Halka açık olarak verdiği konferanslar ve yazdığı eserler günden güne artan takipçileri arasında büyük yankı uyandırmıştır. Şah despotizmi altında ezilen mazlumları, Peygamber ailesi ve dostlarının örnek yaşantılarını anlatarak etkilemiştir. Ali veya Safevi Şiiliği adını verdiği iyi ile kötünün tanımının yine Şeriati’nin kaleminden döküldüğü görülmüştür. Şeriati’nin sıklıkla vurguladığı sosyal adaletsizlik, kültürel sömürü, siyasi baskı ve Batı emperyalizmi gibi sorunlar, İran halkının yüzyıllardan beri yaşadığı adaletsizlikleri de gün yüzüne çıkarmıştır. Ali Şeriati’nin fikirleri devrime giden süreçte geniş kitleleri önüne katarak bir çığ gibi büyümüştür. Bu durum rejim tarafından bir tehdit olarak algılanmıştır. Ali Şeriati yaptığı konuşmaları ve yazdıkları ile Şah rejiminin baskısına uğrayınca 1977’de Londra’ya kaçmış ve oradayken 44 yaşında hayatını kaybetmiştir. 1979 yılında başarıya ulaşan devrim hareketini göremese de Şeriati’nin bu sonuç üzerinde büyük bir payı olduğu aşikardır.
Keywords : Ali Şeriati, Devrim, Şiilik, Muhalefet, Dönüşüm

ORIGINAL ARTICLE URL