Kültürel Unsurların Çeviri Yoluyla Aktarımı: Kâmil Kîlânî’nin Eserlerinin Türkçeye Çevirileri Üzerine Bir İnceleme

Authors : Hilal Arslan Bilir

Pages : 52-73

Doi:10.32330/nusha.1740810

View : 114 | Download : 176

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Kültür, bireylerin düşünce biçimlerini, değer yargılarını ve toplumsal etkileşimlerini şekillendiren dinamik bir yapı olup, dil aracılığıyla kuşaktan kuşağa aktarılan ortak bir anlamlar sistemidir. Bu bağlamda çeviri, yalnızca diller arasında bir aktarım süreci değil, aynı zamanda kültürel değerlerin, normların ve dünya görüşlerinin bir dilden diğerine taşındığı çok katmanlı bir etkileşim alanıdır. Çevirmen yalnızca sözcükleri değil, aynı zamanda kültürel kimliği, inançları ve yaşam biçimlerini de aktaran bir kültür aracısı olarak işlev görmektedir. Bu bağlamda kültürel ögelerin doğru ve işlevsel biçimde çevrilmesi, hedef metnin etkililiği ve anlam bütünlüğü açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, çeviride kültürel unsurların aktarımını ve bu aktarım sürecinde çevirmenin uyguladığı stratejileri çözümlemeyi amaçlamaktadır. Kültürel ögelerin hedef dile nasıl yansıtıldığını değerlendirmek için Peter Newmark’ın kültürel unsurlar sınıflandırması ile Lawrence Venuti’nin yerlileştirme (domestication) ve yabancılaştırma (foreignization) stratejileri temel kuramsal çerçeve olarak benimsenmiştir. Çalışmada, Mısırlı çocuk edebiyatı yazarı olan Kâmil Kîlânî’nin kaleme almış olduğu أبوصير وأبوقير (Ebu Sır ve Ebu Kır) ve الشيخ الهندي (Hindistanlı İhtiyar) hikayeleri ve bunların Türkçe çevirileri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş, sonrasında Newmark’ın sınıflandırmalarına göre örnekler alınarak Venuti’nin stratejilerine göre değerlendirilmiştir. Arapçadan Türkçeye yapılan çeviri örnekleri üzerinden gerçekleştirilen bu çözümleme, kültürlerarası aktarımın sadece dilsel bir faaliyet olmadığını, aynı zamanda sosyo-kültürel bir etkileşim biçimi olduğunu göstermektedir. Çevirmenin, kültürel unsurların aktarımında çoğunlukla yabancılaştırma stratejisini benimseyerek okuru kaynak metne yaklaştırdığı, bazı durumlarda ise yerlileştirme stratejisini tercih ederek metni hedef okura daha anlaşılır ve yakın kıldığı gözlemlenmiştir.
Keywords : Kültürel çeviri, Kâmil Kîlânî, Çocuk hikayeleri, Çeviri stratejileri

ORIGINAL ARTICLE URL