Arapça Mütercim-Tercümanlık Bölümlerinde Müfredat Analizi ve Akademik Çeviri Eğitimi Perspektifi

Authors : Sezer Yılmaz, Abdussamed Yeşildağ

Pages : 285-305

Doi:10.32330/nusha.1742600

View : 74 | Download : 280

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Türkiye’deki Arapça Mütercim-Tercümanlık bölümlerinin müfredatlarını akademik çeviri eğitimi perspektifinden incelemektedir. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmış, 2010–2011 akademik yılından 2024–2025 yılına kadar aktif öğrenci kabul eden 13 üniversitenin ders programları değerlendirilmiştir. Veriler, üniversitelerin resmi bilgi paketleri, ÖSYM Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu ile YÖK Atlas aracılığıyla elde edilmiştir. Araştırmanın odağını, çeviri eğitiminin omurgasını oluşturan Çeviriye Giriş, Çeviri Kuramları ve Çeviri Eleştirisi derslerinin müfredattaki varlığı, zorunluluk/seçimlilik statüleri ve AKTS dağılımlarındaki farklılıklar oluşturmaktadır. Bulgular, bu üç temel dersin tüm bölümlerde aynı ölçüde yer almadığını ortaya koymuştur. İncelenen programların yalnızca bir kısmında bu derslerin tümüne yer verilirken, diğerlerinde derslerden yalnızca bir veya ikisinin farklı statülerde (zorunlu/seçmeli) programa dahil edildiği görülmüştür. Ayrıca derslerin AKTS değerlerinde 2 ile 5 arasında değişen, iki dönem okutulduğunda ise toplamda 10 AKTS’ye ulaşabilen farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Bu çeşitlilik, öğrencilerin iş yükü ve kazanımlarında farklılıklar doğurabilmekte ve programlar arası standartlaşma eksikliğini gözler önüne sermektedir. Dolayısıyla mevcut tablo, Arapça Mütercim-Tercümanlık bölümlerinde ortak bir müfredat standardının henüz tam olarak oluşmadığını ve mezun profillerinde kuramsal bilgi ile eleştirel yaklaşım düzeyinde farklılıklar ortaya çıkmasına zemin hazırladığını göstermektedir. Çalışmada ayrıca uzmanlık alan çevirileri, yazın çevirisi, sözlü çeviri ve çeviri teknolojileri derslerinin de programlarda yer aldığı, ancak bu derslerin konumlandırılış biçiminin üniversiteler arasında farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Çeviri Teknolojileri dersi, bazı üniversitelerde zorunlu tutulurken, bazı üniversitelerde yalnızca seçmeli olarak yer almakta; belirli bir kısmında ise tamamen müfredat dışında bırakılmaktadır. Bu veri, mezunlar arasında teknolojik yeterlilik bakımından farklılıkların oluşma ihtimaline işaret etmektedir. Bununla birlikte araştırmanın bulguları, profesyonel çeviri eğitimi açısından kritik görülen Çeviriye Giriş, Çeviri Kuramları ve Çeviri Eleştirisi derslerinin tüm Arapça Mütercim-Tercümanlık programlarında yer almasının, programlar arası uyumun sağlanması ve müfredat standardizasyonunun güçlendirilmesi açısından önemli bir gereklilik olduğunu ortaya koymaktadır.
Keywords : Arapça mütercim-tercümanlık, Akademik çeviri eğitimi, Müfredat, Standardizasyon.

ORIGINAL ARTICLE URL