GAZZE’DEKİ SOYKIRIM İDDİALARI BAĞLAMINDA BİRLEŞİK KRALLIK’IN GAMBİYA/MYANMAR DAVASINA MÜDAHALE BAŞVURUSU

Authors : Ahmet Ulutaş

Pages : 587-622

View : 223 | Download : 118

Publication Date : 2024-05-10

Article Type : Other Papers

Abstract :Gambiya, İslâm İşbirliği Teşkilatı’nın 57 üyesi adına, Myanmar’ın, Soykırım Sözleşmesi uyarınca Rakhine Eyaletindeki Rohingyalara karşı işlenen soykırım eylemlerini önleme ve cezalandırma yükümlülüklerini yerine getirmediği iddiasıyla 11 Kasım 2019’da Uluslararası Adalet Divanı’nda (UAD) dava açmıştır. 15 Kasım 2023’te ise Kanada, Danimarka, Fransa, Almanya, Hollanda ve Birleşik Krallık, 1948 tarihli Soykırım Sözleşmesi’nin “yüksek amaçlarının gerçekleştirilmesinde ortak çıkarları” göz önüne alarak Uluslararası Adalet Divanı Tüzüğü’nün 63. maddesi uyarınca ortak bir müdahale beyanı sunmuşlardır. Öte yandan, Birleşik Krallık hükümeti, Myanmar’ın Rohingya etnik grubuna karşı kitlesel kötü muamele yoluyla soykırım yaptığı iddialarını desteklemek için 15 Kasım 2023’te Lahey’deki Uluslararası Adalet Divanı’na ayrıntılı hukuki argümanları resmen sunduktan sonra çifte standart suçlamalarıyla karşı karşıya kalmıştır. Diğer bir deyişle, söz konusu 21 sayfalık “müdahale beyanını” diğer beş ülkeyle (Kanada, Danimarka Krallığı, Fransa, Almanya ve Hollanda) ortaklaşa yapmış olan Birleşik Krallık hükümeti, Uluslararası Adalet Divanı’nı İsrail’in Filistin halkına soykırım yapma riskiyle karşı karşıya olunduğuna ikna etmeye hazırlanan Güney Afrika’ya destek vermediği için eleştirilmektedir. İngiltere’nin Myanmar’a ilişkin beyannamesinde, hasarın yetişkinlerden ziyade çocuklara verilmiş olması halinde soykırımın tespiti için daha düşük bir eşiğin aranması gerektiğine işaret edilmektedir. Keza Beyannamede, soykırım olarak tanımlanabilecek diğer eylemler arasında, zorla evlerden uzaklaştırılma, hayati tıbbi hizmetlerden yoksun bırakılma ve belirli diyetlerin dayatılmasının da yer aldığı belirtilmektedir. Bu çalışmada öncelikle Gambiya’nın Myanmar aleyhine Uluslararası Adalet Divanı’nda açtığı dava hakkında kısa bilgiler verilmektedir. Bu bağlamda, çalışmamızda daha sonra söz konusu davada Uluslararası Adalet Divanı Statüsü’nün 63. maddesi uyarınca Birleşik Krallık ve diğer devletlerin ortaklaşa yaptığı beyanın Türkçe tercümesine yer verilmiştir. Aynı şekilde söz konusu beyanın içeriğinde öne çıkan konulara ve bu beyan kapsamında Birleşik Krallık kamuoyunda yapılan tartışmalara dikkat çekilmiştir. Bu noktada, İsrail’in Gazze’ye saldırısı kapsamında Güney Afrika Cumhuriyeti’nin İsrail’e karşı açtığı soykırım davasında benzer bir tutum izlememesi nedeniyle İngiltere hükümetine yönelik tutarsızlık suçlamalarına da kısaca yer verilmiştir.
Keywords : Birleşik Krallık, Soykırım Sözleşmesi, UAD, Ortak Müdahale Beyannamesi, Gazze

ORIGINAL ARTICLE URL