DİJİTAL DÜNYADA ÇOCUK HAKLARI: TÜRKİYE’DEKİ AİLE VE ÇOCUK POLİTİKALARINA İLİŞKİN ANALİTİK BİR BAKIŞ

Authors : Hakan Karaağaç

Pages : 167-200

Doi:10.32002/ombudsmanakademik.1696547

View : 254 | Download : 792

Publication Date : 2025-11-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Dijital teknolojilerin hızlı gelişimi çocukların bilgiye erişim biçimlerini, sosyal etkileşimlerini ve öğrenme süreçlerini köklü biçimde dönüştürmüştür. Bu dönüşüm, bir yandan çocukların gelişimsel haklarını güçlendirirken diğer yandan onları mahremiyet ihlalleri, çevrimiçi zorbalık ve dijital bağımlılık gibi yeni risklerle karşı karşıya bırakmaktadır. Bu nedenle günümüzde çocuk haklarının güvence altına alınması, yalnızca geleneksel koruma mekanizmalarıyla değil; çağın dijital gerçekliklerini dikkate alan, çok katmanlı ve bütüncül politikalarla mümkün olabilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’de dijital çağda çocuk haklarının korunmasına yönelik yayımlanan politika belgelerini analiz ederek, bu politikaların çocuk hakları normlarıyla ne ölçüde örtüştüğünü değerlendirmek amaçlanmaktadır. Araştırmada Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayımlanan stratejik planlar, vizyon belgeleri, eylem planları, bildirgeler ve çalıştay raporlarından oluşan sekiz politika belgesi incelenmiştir. Politika belgeleri güncellik, kamuya açıklık ve çocuk haklarıyla doğrudan ilişkili olma ölçütlerine göre seçilmiş, MAXQDA yazılımı aracılığıyla tematik analiz yöntemi uygulanmıştır. Kodlama süreci sonunda; ayrım gözetmeme, çocuğun yüksek yararı, yaşama ve gelişme hakkı, katılım hakkı ve politika dilindeki yönelimler olmak üzere 5 ana tema ortaya çıkmıştır. Bulgular, Türkiye’de çocukların dijital ortamlarda korunmasına yönelik politikaların son yıllarda önemli dönüşümler geçirdiğini, ancak çoğunlukla koruma odaklı bir yaklaşımın hâkim olduğunu ve hakların dengeli gözetimi ihtiyacını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, dijital çocuk haklarının korunması için çok paydaşlı, kapsayıcı ve çocuk merkezli yaklaşımların geliştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Keywords : Çocuk Hakları, Çocuk Koruma, Dijital Dönüşüm, Politika Analizi, Sosyal Politika

ORIGINAL ARTICLE URL