TÜRKİYE’DE VERGİ OMBUDSMANLIĞININ UYGULANABİLİRLİĞİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Authors : Selçuk Buyrukoğlu, Mahmure Eşgünoğlu Bulmuş, Furkan Şükrü Bozkurt

Pages : 171-192

Doi:10.32002/ombudsmanakademik.1625960

View : 77 | Download : 73

Publication Date : 2025-06-25

Article Type : Review Paper

Abstract :İdare ile vatandaş arasında ortaya çıkan ihtilafların çözümünde, idari ve yargısal çözüm yolları bulunmaktadır. Devlet yapısının karmaşıklığı, sunulan kamu hizmetlerinin zamanla artması, mevzuatın anlaşılır olmaması, denetim yollarının yetersiz olması, iş yükünün fazla olması gibi nedenler vatandaşların hak aramasını zorlaştırmakta ve çözüme ulaşması zaman almaktadır. Tüm bu ihtiyaçlar doğrultusunda hak arama yollarından biri olarak kamu denetçiliği kurumu (ombudsmanlık) ortaya çıkmıştır. İlk olarak İsveç’te 1713 yılında kurulan ombudsmanlık kurumu, birçok farklı ülkede çeşitli isimlerle uygulanmaktadır. Türkiye’de ise çalışmalarına 1990’lı yıllarda başlanmış olmasıyla birlikte tam olarak 2013 yılında faaliyete geçmiştir. Bu çalışmada, Türkiye’de ombudsmanlık kurumunun işleyişi, etkinliği ve ayrı bir ihtisaslaşmış vergi ombudsmanlığı kurumu uygulaması olan seçilmiş ülke örneklerine istatistiki veriler ışığında değinilmiştir. Özellikle gelişmiş birçok ülkede devletin erkleri arasında yasama, yürütme ve yargının yanında dördüncü bir erk olarak ombudsmanlığın da kabul edilmesi, vergi ombusmanlığı hususunu gündeme getirmektedir. Bu açıdan gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan Türkiye’de özel ve ihtisaslaşmış bir vergi ombudsmanlığı kurumunun uygulanabilirliğinin araştırılması çalışmanın temel amacıdır. Bu amaca ulaşmak için çalışmada yöntem olarak; nicel araştırma yöntemlerinden betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda seçilmiş ülkelerin 2018-2023 yılları arasında vergi ombudsmanlığı kurumlarına ait istatistiksel veriler tablolar yardımıyla sunulup değerlendirilmiştir. Türkiye’de ise Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2013-2023 yılları arasındaki verileri ele alınmıştır. Türkiye’de vergi ile ilgili şikâyetler genel ombudsmanlık kurumunun alt başlıklarından biri olan “Ekonomi, Vergi ve Maliye” başlığı altında incelenmektedir. Çalışmada, Türkiye’de genel ombudsmanlık kurumundan bağımsız bir vergi ombudsmanlığı kurumuna ihtiyacın günümüz şartlarında gerekli olmadığı sonucuna varılmakla birlikte, şikâyet sayısının artması ihtimaline karşıvergi alanında uzmanlaşmış elemanların yer aldığı pilot bir vergi ombudsmanlığı kurumu oluşturulabilir. Böyle bir uygulamanın sonunda ülke deneyimleri gözlemlenerek bağımsız bir vergi ombudsmanlığı kurumun gerekliliği/etkinliği hakkında daha net karar verilebilecektir.
Keywords : Ombudsman, Vergi Ombudsmanı, Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye, Seçili Ülkeler

ORIGINAL ARTICLE URL