Zihin, Bilinçdışı ve Evrim: Etyen Mahçupyan’ın Zihniyet Analizi

Authors : Adem Levent

Pages : 1168-1182

Doi:10.30586/pek.1577030

View : 50 | Download : 89

Publication Date : 2025-09-19

Article Type : Research Paper

Abstract :1980 sonrası iktisat başta olmak üzere sosyal bilimlerde evrim, davranışçılık, deneycilik, kompleksite, oyun teorisi, nörobiyoloji ve nörobilim gibi yeni araştırma programları etkin olmaya başlamıştır. Bu yaklaşımlar, beyin, bilinçdışı ve zihinden yola çıkarak düşünce ve davranışları açıklamaya çalışmaktadırlar. Türkiye’de Etyen Mahçupyan söz konusu yeni araştırma programlarının kavramlarını kullanarak düşünce ve davranışları açıklamaktadır. Mapçupyan’a göre düşünce ve davranışların temelinde ise zihniyet vardır. Mahçupyan, zihniyeti, analitik felsefe ve yeni araştırma programlarıyla anlamakta ve zihniyet üzerinden düşünce ve davranışları izah etmektedir. Zihniyeti, bilinçdışı adaptasyon sürecinde edinilen zımni varsayım, referans ve kategorilere dayalı algı, anlamlandırma ve davranış kalıplarına karakteristik niteliğini vererek onları anlamlı ve tutarlı hale getiren bir zihinsel çerçeve veya bilişsel paradigma şeklinde ele almaktadır. Aynı zamanda bu zihniyet yaklaşımıyla siyasal düzen analizi de gerçekleştirmektedir. Bu çalışma, Mahçupyan’ın zihniyete ilişkin fikirlerini incelemektir. İlgili inceleme neticesinde Mahçupyan’ın zihniyete dair fikirlerinin zihniyetin sadece bir biçimi olduğu ve bu biçimin insanı deneysel bir varlığa indirgeme ihtimalinin olabileceği kanaatine varılmaktadır. Sonuç olarak analitik felsefe ve yeni araştırma programlarına dayanmayan farklı zihniyet analizlerinin de hesaba katılması zihniyet araştırmalarını derinleştirecektir.
Keywords : Mahçupyan, zihniyet, analitik felsefe, nörobiyoloji

ORIGINAL ARTICLE URL