TANZİMAT SONRASI VAN VİLAYETİ’NDE İBTİDAİ MEKTEPLERİN YAYGINLAŞTIRILMA SÜRECİ

Authors : Mehmet Emin Genli, Veysel Gürhan

Pages : 268-286

Doi:10.26791/sarkiat.1711350

View : 177 | Download : 257

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nde ilköğretim seviyesindeki eğitim Tanzimat döneminden önce Sıbyan mektepleri tarafından sürdürülmekteydi. Bu dönemde, ortaokul seviyesinde eğitim veren Rüşdiye ve İdadi mekteplerinde devam eden talebelerin eğitim seviyesinin düşük olduğu fark edilince, Sıbyan mekteplerinin yetersizliği de ortaya çıkmıştır. Bunun sonucunda, vakıfların denetimi dışında, doğrudan Maarif Nezareti’ne bağlı ve yeni usullerle eğitim verecek İbtidai mekteplerinin açılması zaruri hale gelmiştir. İlk olarak 1863 yılında gündeme gelen bu düşünce, 1869 tarihli Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile yasal bir zemine oturtulmuştur. Ancak, İbtidai mekteplerinin yaygınlaştırılması ve sistemli bir şekilde hayata geçirilmesi Sultan II. Abdülhamid devrinde mümkün olmuştur. Bu süreçte, İbtidai mekteplerinin ülke genelinde yaygınlaştırılmasıyla Müslüman halkın cehaletten kurtarılması hedeflenerek bir eğitim seferberliği başlatılmıştır. Böylece Osmanlı Devleti’nde okullaşma oranı hızla artmıştır. Bu okullaşma hamlesi Osmanlı Devleti’nin diğer vilayetlerinde olduğu gibi Van Vilayeti’nde de hayata geçirilmeye çalışılmış ve vilayetteki okul sayısının artırılması için çeşitli çabalar gösterilmiştir. Bu çalışmada, Van Vilayeti özelinde Osmanlı Devleti’nin eğitim alanındaki modernleşme çabalarının taşradaki etkileri incelenmiştir.
Keywords : Van Vilayeti, İbtidai Mektepler, Tanzimat Dönemi, Eğitim Reformu, Osmanlı Taşrasında Eğitim

ORIGINAL ARTICLE URL