Geertgen Tot Sint Jans’ın Meryem’in Yüceltilmesi Adlı Eserinin Yeni Sanat Eleştirisi Kuramına Göre Çözümlenmesi

Authors : Dicle Şen, Ferhunde Küçükşen Öner, Esra Yıldırım

Pages : 3-22

Doi:10.70916/buefd.1745321

View : 39 | Download : 41

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Geertgen tot Sint Jans Erken Rönesans dönemi Hollanda/Flaman sanatının önde gelen sanatçılarındandır. Çalışmada Geertgen tot Sint Jans’ın “Meryem’in Yüceltilmesi” adlı eserinin analizi yapılmıştır. Eser, Akademik ve Disiplinlerarası Yeni Sanat Eleştirisi Kuramı’ na göre çözümlenmiş, bu bağlamda sanatçının anlayışı ortaya konulmuştur. Geertgen tot Sint Jans’ın eseri 1490-95 yıllarına tarihlenmiş, ahşap panel üzerine 24,5x20,5 cm ebadında yapılmış küçük boyutlu çalışmadır. Dinsel bir uygulamanın resmedilmiş hali olan bu eser, kimi sanat tarihçilerine göre Erken Rönesans örneği olarak gösterilirken, kimi sanat tarihçilerine göre Hollanda Maniyerizminin müjdecisi niteliğindedir. Meryem’in tasviri kutsal kitabın bir bölümüne dayanmaktadır. Hıristiyanlıkta Hz. İsa ile en önemli figür olan bakire Meryem; ibadet, edebiyat ve sanat alanında önemli bir konuma sahiptir. Kilise ve manastır duvarlarında yer alan Hz. İsa ve Hz. Meryem figürlerine oldukça sık rastlanmaktadır. Meryem genç yaşta anne babasını kaybetmiş ve ilahi bir güçle hamile kalmıştır. Hz. Meryem çocukluğundan itibaren günahtan uzak, vaftiz olarak ithaf edilen yaşamı boyunca bekâretini koruyan bir kadın olmuştur. Bu özelliği rahibelere öncülük ederek önemli bir rol model olmuştur. Bekaretini koruyup kendini Tanrıya adamıştır. Hz. İsa’nın annesi olması, babasız bir şekilde çocuk sahibi olması mucizevi olarak görülmektedir. Bakire olarak hamile kalan Meryem, erkeklerin dünyasında ve sadece erkeklerin katılabildiği toplu ibadetlerde yer alan tek kadın sıfatına sahiptir. Hristiyanlıkta tanrıça olarak atfedilen Meryem, dini tasvirlerde yer almaktadır. Geertgen tot Sint Jans’ın eserinde yer alan Hz. Meryem tasviri, sanatsal, dini ve ikonografik anlamda çözümlenmiştir. Araştırmanın yöntemi nitel araştırma yöntemlerinden olan literatür taraması olarak belirlenmiştir. Betimsel analizde görseller ve analizler ışığında Geertgen tot Sint Jans’ın sanat anlayışı tespit edilmiştir.
Keywords : Sanat eleştirisi, eser analizi, Geertgen tot Sint Jans, Meryem, Hollanda sanatı, Hristiyan sanatı.

ORIGINAL ARTICLE URL