Kemâl Ümmî Divânı’nda Seslenme Sözleri

Authors : Celal Eryiğit

Pages : 123-168

Doi:10.70916/buefd.1799337

View : 47 | Download : 67

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :İletişim geçmişten bugüne kadar yaşamımızda çok büyük yer kaplamaktadır. Etkili bir iletişimin gerçekleşmesi için ise seslenen ile seslenilen arasında bir bağın kurulması gerekir. Bu da çoğunlukla seslenme sözleriyle mümkün olmaktadır. Seslenme sözleri okuyucu ve dinleyiciyi etkilemek için kullanılan bir hitap veya doğrudan konuşma biçimidir. Eski Türkçeden günümüz edebiyatına kadar birçok metinde örneklerine rastlanmaktadır. Bu çalışmada Kemâl Ümmî Divânı esas alınarak seslenme sözlerinin yapı özellikleri ve muhatapları tespit edilmeye çalışılmıştır. Divân seslenme sözleri açısından zengin bir eserdir. Şiirlerdeki seslenme sözlerinin çeşitliliği şairin dilin olanaklarını maharetle kullandığını göstermektedir. Çalışmada seslenme sözleri yapısına göre Seslenme Ünlemleri ve Seslenme Sözü Olarak Kullanılan Yapılar şeklinde iki başlıkta ele alınmıştır. Muhataplarına göre ise Allah’a Yönelik Seslenme İfadeleri, Canlı Varlıklara Yönelik Seslenme İfadeleri, Cansız Varlıklara Yönelik Seslenme İfadeleri ve Şairin Kendisine Yönelik Seslenme İfadeleri olarak gruplanmıştır. Eserde Yapısına Göre 330 Seslenme Sözü tespit edilmiştir. Muhataplarına Göre Seslenme Sözlerinin sayısı ise 325’tir. Metinde tespit edilen seslenme sözlerinin çoğu ünlem grubudur. Seslenme Ünlemi + Kelime ve Seslenme Ünlemi + Kelime Grubu biçiminde 281 seslenme sözü vardır. Kemâl Ümmî Divânı’nda en çok seslenilen kelime göŋüldür. 53 yerde tekrar edilmiştir. Şairin bu sözü sıkça kullanması eserin tasavvufi bir anlayış ile kaleme alındığını ve öğüt yönü ağır basan bir niteliğe sahip olduğunu gösterir.
Keywords : seslenme sözleri, ünlem, Kemâl Ümmî Divânı, kelime grubu

ORIGINAL ARTICLE URL