Gecekondu Olgusunun Tarihsel Dönüşümü: “Koyun Baba” ve “Kafamda Bir Tuhaflık” Romanları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Authors : Fatih Tezcan

Pages : 133-157

View : 45 | Download : 102

Publication Date : 2026-01-27

Article Type : Research Paper

Abstract :Türkiye’nin kentleşme tarihi, ekonomik ve siyasal dönüşümlerin etkisiyle, kentlerin geçirdiği hızlı ve çoğu zaman plansız büyümeyle şekillenmiştir. 1950’lerden itibaren kırdan kente doğru yaşanan göç dalgaları, Türkiye’nin toplumsal yapısını kökten dönüştürmüştür. Olası göçler karşısında konut ihtiyacını karşılayacak ve işgücünü istihdam edecek yeterince planlı hareket edilmemiş ve önlem alınmamış olması, kentlerin çeperlerinde gecekonduların oluşmasına yol açmıştır. Gecekondular, yalnızca fiziksel mekânların değil, aynı zamanda toplumsal ilişkilerin, kimliklerin ve aidiyet biçimlerinin yeniden tanımlandığı mekânlar hâline gelmiştir. Ekonomik, kültürel ve siyasal dinamiklerin iç içe geçtiği gecekondulaşma süreci; toplumsal belleğe, sanat eserlerine, edebiyata ve romanlara güçlü biçimde yansımıştır. Bu çalışma, Hasan İzzettin Dinamo’nun Koyun Baba (1976) adlı romanı ile Orhan Pamuk’un Kafamda Bir Tuhaflık (2014) adlı romanını karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Bu romanlar üzerinden Türkiye’deki kentleşme deneyiminin, gecekondulaşma olgusunun ve mekânsal ayrışmanın sosyolojik bir bakışla incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma nitel araştırma yöntemi ile yürütülmüştür. Betimsel inceleme yöntemi kullanılarak bu romanlar; karakter düzeyi, mekânsal düzey ve tarihsel düzey açısından karşılaştırılmıştır. İncelenen romanlarda gecekondu bir barınma biçimi olmanın ötesine geçerek; bireyin şehirle kurduğu ilişkiyi, mekânın sürekli olarak yeniden yazılan kimliğini ve modernleşmenin ürettiği kırılgan toplumsal dokuyu somutlaştıran bir kavramı ortaya koymaktadır.
Keywords : Gecekondu, gecekondulaşma, göç, kent, mekân

ORIGINAL ARTICLE URL