Orta Çağ tarih yazıcılığında rüya motifi: Sultan Sencer ve Cengiz Han örneği

Authors : Bilen Yılmaz

Pages : 22-40

View : 120 | Download : 68

Publication Date : 2025-06-23

Article Type : Research Paper

Abstract :Rüya, insanoğlunun varoluş serüveninde yerini alan, gelecek, Tanrı, ölüm ve sonrasına dair sorgulamanın inanç temelinde işlenmesiyle anlam kazanmış bir kavramdır. Sümerlerden itibaren, bilinen en eski yazılı kayıtlarda rüyalardan bahsedilmiş; Animizm, öğreti dinleri ve semavi dinlerin önemli bir motif olarak rüyaları referans aldığı görülmüştür. Gerek kutsal kitaplarda yer alması ve gerekse de peygamberlerin rüyalara verdiği önem nedeniyle, rüya anlatıcılığı ve rüya yorumculuğu kutsiyet dairesi içine dâhil edilmiştir. Orta Çağ tarih yazıcılığında, tarihe iz bırakan devlet adamları hakkında yazılan eserlerin büyük çoğunluğunda rüya motifinin kullanıldığı görülür. Biz bu makalede, rüya motifinin tarih yazıcılığındaki yerine teorik bir açıklama getirdikten sonra, icraatlarıyla adını tarihe yazdırmış iki devlet adamı olan Sultan Sencer ve Cengiz Han’a dair bazı eserlerde geçen rüyaları doğrudan naklettik. Seçmiş olduğumuz rüyaların ana temalarının ve kullanılan motiflerin benzerliğine dikkat çekmeye çalıştık. Bu bağlamda iki farklı inanca sahip bu iki hükümdarın, yine farklı inançların etkisinde yazılan eserlerde nasıl sunuldukları meselesi de bu makalenin ana sorunsalıdır. Rüyalarda hangi konuya odaklanıldığı, hangi kavramların öne çıkarıldığı ve bunların tarihi kayıtlarla ne ölçüde örtüştüğü meselesi de bu makalede cevap aranan sorular arasındadır.
Keywords : tarih yazıcılığı, Orta Çağ, rüya motifi, Sultan Sencer, Cengiz Han

ORIGINAL ARTICLE URL