Sedat Umran’ın Şiirlerinin Anima Arketipi Işığında İncelemesi

Authors : Necla Dağ Ergen
Pages : 730-746
Doi:10.30622/tarr.1764744
View : 50 | Download : 58
Publication Date : 2025-09-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Sedat Umran; şair, eleştiri yazarı, çevirmen kimliğiyle tanınır. Şair, şiirinde nesnelerle kurduğu ilişki üzerinden yeni bir sembol dünyası oluşturur. Şiiri, metafizik, psikolojik ve kişisel yaşamının travmalarından oluşan arka planıyla bilinçaltı ve bilinçdışına ait birçok unsuru barındırır. Şiirinin bu özellikleri psikanaltik bir çözümlemenin yanı sıra arketiplerin ışığında bir değerlendirmeyi gerektirmektedir. Carl Gustav Jung’un psikoloji alanına kazandırdığı arketipler, edebî eserlere yansımış yazar duygu ve düşüncelerinin ayrıntılı incelenmesi ve bilinçaltına ait şifrelerin çözümünde kolaylık sağlar. Jung, bilinçdışını, kolektif ve kişisel bilinçdışı şeklinde iki kısımda inceler. Kolektif bilinçdışı, arketiplerden oluşur. Jung’un ortaya attığı görüşler neticesinde şekillenen arketipsel eleştiri yöntemi; eser, karakter, olay ve sembolik durumların çözümlenmesinde sıkça başvurulan kuramlardan biridir. Persona, gölge, anima/ animus ve ben Jung’un dört temel arketipidir. Anima, erkeğin bilinçdışında bulunan kadın imgesidir. Jung’un kuramına göre bireyin öz annesinden farklı kolektif bilinçdışındaki annenin yansıması olarak sevgili, eş, melek, şeytan veya cadı biçiminde ortaya çıkabilir. Erkeğin bilinçdışındaki anne arketipi bireyin birçok davranışını ve psikolojisini etkiler. Anneden kopuş sürecini sağlıklı bir şekilde atlatamayan bireyler, ilişkilerinde sorunlarla karşı karşıya kalır. Sedat Umran’ın çocukluk yıllarında ailesinden kaynaklı travmaları onun şiirinde kullandığı imgelerin oluşumunda oldukça etkilidir. Bu çalışmada Türk edebiyatının önemli şairlerinden biri olan Sedat Umran’ın şiirlerindeki kadın figürü, anima arketipi bağlamında incelenmektedir. Bu çalışmanın amacı, Jung’un görüşleri ışığında Kırık Ayna ve Sedat Umran’dan Seçmeler adlı şiir kitaplarındaki şiirlerde tespit edilen anima arketipinin Sedat Umran’ın şiir dünyasına etkisini açıklamaktır.
Keywords : Yeni Türk Edebiyatı, Sedat Umran, anima arketipi, , anne, , bilindışı.

ORIGINAL ARTICLE URL