Musa Carullah Bigi ve Mustafa Sabri Efendi’nin Cehennem Azabının Ebediliği Meselesine Yaklaşımları Üzerine Bir Değerlendirme

Authors : Mustafa DEMİR

Pages : 311-334

View : 41 | Download : 20

Publication Date : 2020-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Rusya’nın Kazan bölgesinde doğup büyüyen Musa Carullah Bigi, 20. yüzyılın ilk yarısı itibarıyla Türkiye fikrî kamuoyunda en çok tanınan ilim adamları arasındadır. Orenburg’daki Hüseyniye Medresesi’nde çalışan Bigi, burada verdiği Dinler Tarihi ders notlarını Kasım 1909’da Şûrâ dergisinde tefrika etmiştir. Bigi’nin bu yazılarında cehennem azabının müddeti ve ilahî rahmetin genişliği meselesi hakkında savunduğu fikirler, büyük bir infial uyandırmış; hem İdil-Ural bölgesinin hem de Türkiye basınının gündemini uzun süre meşgul etmiştir. Osmanlı Devleti’nin son şeyhülislamlarından Mustafa Sabri Efendi, Bigi’nin bu konudaki görüşlerini tenkit eden ilim adamlarının başında gelmektedir. Bu makale; sözü edilen tartışmayı ortaya çıktığı düşünsel bağlamı çerçevesinde ele almayı ve hadis ilmi açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Tartışmaya veri sağlayan metinler kronolojik sıra dikkate alınarak incelenecektir. Neticedeyse; kökeni uzun bir geçmişe dayanan bu meselenin hararetli bir şekilde tekrar gündeme gelmesinin ardında birtakım tarihî, siyasî ve dinî sebeplerin var olduğu ortaya konulacaktır.
Keywords : Hadis, Kelam, Cehennem Azabı, Musa Carullah Bigi, Mustafa Sabri Efendi

ORIGINAL ARTICLE URL