Ebû Sa’d Hargûşî’nin Tehzîbü’l-esrâr Adlı Eserinde Sûfîlerin Evlilik Konusundaki Edepleri

Authors : Sami Bayrakcı, Ahmet Halil Utkuoğlu

Pages : 456-473

Doi:10.53352/tevilat.1803199

View : 83 | Download : 213

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Tasavvufî rivayet geleneğinin önemli kaynaklarından biri olarak Ebû Saʿd el-Hargûşî’nin Tehzîbü’l-esrâr adlı eseri hem sûfîlerin nefs terbiyesi ve kalp tasfiyesi için uymaları gereken âdâbı hem de onların sosyal hayatını düzenlemeye yönelik yeme-içme, giyim-kuşam, arkadaşlık, cömertlik ve evlilik gibi birçok edep kaidelerini içermektedir. Bu çalışma, ilgili eserde yer alan rivayet, menkıbe ve ehl-i hikmetin konuyla ilgili sözleri çerçevesinde sûfîlerin evlilik müessesesine dair benimsedikleri ve uyguladıkları âdâbı incelemeyi hedeflemektedir. Hargûşî’nin evlilikle ilgili nakilleri, sûfîlerin evlenmeyi ve yuva kurmayı yalnızca şehevî ve nefsanî arzular muvacehesinde dünyaya dair bir istek, ihtiyaç olarak değil, aynı zamanda nefs terbiyesi, hizmet, isâr ve sabır gibi erdemleri barındıran, kişiyi tasavvufî olarak tekâmüle ulaştıracak bir araç olarak da değerlendirdiklerini göstermektedir. Bu çalışmada, Tehzîbü’l-esrâr’daki evliliğin edepleri konusu, sûfîlerin evlilik ve boşanma süreçlerinde sergiledikleri davranışlar, eş seçiminde gözettikleri ölçütler, aile içi sorumluluk paylaşımları ve karı-koca ilişkisine dair geliştirdikleri tasavvufî erdemler çerçevesinde ele alınmaktadır. Günümüz psikoloji sahası çerçevesinde yapılan araştırmalarla konu arasında kurulan ilişkiye de kısaca değinilmektedir. Sûfîlerin evlilik âdâbına dair ortaya koydukları uygulamaların ve söylemlerin seyrusülûk anlayışlarının bir tezahürü olduğu ve aile kurumunu nefsi terbiye etme ve kemâle erişme vasıtası olarak gördükleri ortaya çıkmaktadır.
Keywords : Tasavvuf, Sûfî, Evlilik, Âdâb, Ebû Sa’d Hargûşî, Tehzîbü’l-esrâr

ORIGINAL ARTICLE URL