Özbek Sovyet Şairi Türab Tola’nın Şiirlerinde Tarihî Şahsiyetler

Authors : Murad Halmet

Pages : 101-114

Doi:10.17133/tubar.1679490

View : 88 | Download : 197

Publication Date : 2025-12-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Özbek Sovyet şiirinin önemli temsilcilerinden olan Türab Tola 1918’de Kazakistan’da doğmuştur. Sonradan eğitim amacıyla yerleştiği Özbekistan’da yüksek tahsilini tamamlamıştır. Komünist Partisi’ne üye olmuş, Sovyet rejiminin politikalarını desteklemiştir. Bu destek ve sadakati sayesinde bazı önemli devlet kurumlarında üst düzey görevlerde bulunmuştur. Türab Tola’nın edebî mirası, Sovyetler Birliği’nin ideolojik çerçevesinde şekillenmiş ve sosyalist realizm anlayışına dayanmaktadır. Tola, söz konusu politik anlayıştan dolayı Sovyet ideolojisini ve tarihî şahsiyetlerini öven birçok şiir kaleme almıştır. Bununla birlikte Sovyet karşıtı milliyetperver şahsiyetleri ise sert bir şekilde eleştirmiştir. Mesela, Lenin, Stalin, Frunze, Kuybişev, Yuri Gagarin, Feliks Dzerjinskiy, Kalinin ve Yoldaş Ahunbabayev gibi Sovyet liderleri ve askerleri yüceltilirken, Batı devletlerinin önde gelen devlet adamları Churchill ve Roosevelt küçümsenmiştir. Yine yolu Türkiye’den Sovyetler Birliği’ne düşmüş iki önemli isim olan şair Nâzım Hikmet ve kumandan Enver Paşa da ideolojik yönden kıyaslanmıştır. Sosyalizm gayesini benimsediği için Nâzım Hikmet cesur bir halk kahramanı olarak yüceltilirken, Türkistan’ın istiklâli uğruna canını feda eden Enver Paşa ise “alçak ve hain” olarak nitelenmiştir. Bu yüzden Türab Tola’nın eserleri, Sovyet propagandasının bir parçası olarak değerlendirilirken beraberinde dönemin edebî anlayışını ve siyasi ortamını anlamak açısından da önemlidirler.
Keywords : Türab Tola, SSCB, Özbekistan, Özbek Sovyet Edebiyatı, Sosyalist Realizm

ORIGINAL ARTICLE URL