ÇOCUK EDEBİYATINDA DURAĞAN VE DEVİNGEN KAHRAMAN TİP ANALİZİNE ELEŞTİREL YAKLAŞIM: ŞERMİN YAŞAR’IN LO ÖRNEĞİ

Authors : Refika Altıkulaç Demirdağ, Bilge Destegüloğlu, Merve Ercan

Pages : 511-523

Doi:10.59257/turkbilig.1600047

View : 81 | Download : 141

Publication Date : 2025-06-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Edebiyatta “tip” problemi çocuk edebiyatı sahasında çok tartışılan konulardan biri değildir. Araştırmacılar genellikle kahramanları devingen ya da durağan, açık ya da kapalı karakter özelliklerine göre sınıflandırmayı tercih etmektedirler. Oysa “tip” kavram itibarıyla edebiyat tarihinde çeşitli biçimlerde tekrar tekrar tartışılmış ve pek çok farklı tanımlamaya gidilmiştir. Buna karşın bu konu çocuk edebiyatı eserleri üzerinden tartışıldığında daha yüzeysel bir bakış açısı tercih edilmekte, kahramanların değişimine dayalı bir sınıflandırma yapılması yeterli görülmektedir. Bu çalışmada çocuklar için yazılmış roman ve hikâyelerin kahramanlarının taşıdıkları niteliklerin yanı sıra karşılaştıkları sorunları ya da problemleri çözme biçimlerine bakılarak tip kataloglaması yapılması önerilmektedir. Kurgusal nitelikli eserler yoluyla çocuk okurların örnek olaylarla karşılaşmasının sağlanması önemli görülmekte, kahramanların bu problemleri çözüm biçimlerinin çocuk okurlara çeşitli bakış açısı sunabileceği varsayılmaktadır. Bu doğrultuda ilgili araştırmada Şermin Yaşar’ın Lo adlı kitabındaki ana kahramanın karşılaştığı problemler ve bu problemleri çözme biçimleri incelenmiştir. Sonuç olarak çocuk kitaplarında devingen özellikler gösteren kahramanların çocuk okurlar üzerinde daha olumlu ve gelişmeye açık etkiler bırakacağı varsayılmakta, bu tip kahramanların yer aldığı eserlerin çocuklara okutulması önerilmektedir. Fakat bu çalışmanın da işaret ettiği gibi, devingen ve durağan tip özellikleri arasında ara kategoriler bulunabilir. Bu nedenle kahramanların çeşitli yönleriyle değerlendirilerek etkisinin analiz edilmesinin ancak eser bazında mümkün olabileceği aksi takdirde genellemeler yapmanın ayrıntılardaki etkinin gözden kaçırılmasına neden olacağı sonucuna ulaşılmaktadır. Bunun için çocuk edebiyatında kahramanların sınıflandırılmasının çoklu bakış açısıyla tekrar gözden geçirilmesi önerilmektedir.
Keywords : Çocuk edebiyatı, kahraman, problem çözme.

ORIGINAL ARTICLE URL