İŞARET DİLİ SÖZLÜKÇÜLÜĞÜNDE YÖNTEM VE EĞİLİMLER

Authors : Zeynep Çetinkaya

Pages : 227-240

Doi:10.59257/turkbilig.1660742

View : 206 | Download : 226

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, işaret dili sözlükbiliminin temel kavramlarını, yöntemlerini ve gelişim süreçlerini ele almaktadır. İşaret dili sözlükleri, sağır bireylerin dilsel ihtiyaçlarını karşılamak, işaret dilinin standartlaşmasına katkıda bulunmak ve işaret dili öğrenicilerine destek sağlamak amacıyla hazırlanmaktadır. Konuşma dili sözlüklerinden farklı olarak, işaret dili sözlükleri yalnızca sözcükleri değil, el şekilleri, hareket yönü, eklem yerleri, yüz ifadeleri ve beden duruşu gibi çok boyutlu bileşenleri içermektedir. Çalışmada, işaret dili sözlüklerinin oluşturulmasında kullanılan yöntemler, derlem tabanlı yaklaşımlar ve madde başı belirleme süreçleri incelenmiştir. İşaret dilinde terimlerin sınıflandırılması, değişkenlik ve standartlaşma süreçleri sözlükçülüğün temel zorlukları arasında yer almakta olup, bu süreçlerin dilbilimsel ve toplum dilbilimsel açıdan değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Teknolojik gelişmelerin işaret dili sözlüklerine etkisi ele alınarak, dijital ortamda sunulan işaret dili sözlüklerinin sağladığı yenilikler üzerinde durulmuştur. Özellikle çevrim-içi sözlüklerin video ve animasyon gibi dinamik içeriklerle desteklenmesi, işaret dilinin görsel-işitsel doğasına daha uygun çözümler sunmaktadır. Çalışmada ayrıca, farklı ülkelerde geliştirilmiş işaret dili sözlükleri incelenmiş ve Türkiye’deki uygulamalar değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, işaret dili sözlüklerinin oluşturulmasında derlem tabanlı veri toplamanın, işaretlerin doğru biçimde sınıflandırılmasının ve dijital teknolojilerin etkin kullanımının gerekliliği ortaya konmuştur.
Keywords : Türk İşaret Dili, İşaret Dili Sözlükbilimi, Basılı Sözlükler, Online Sözlükler

ORIGINAL ARTICLE URL