SAFEVÎ ORDUSUNDA BİR MELİKE: HAYRÜNNİSA BEGÜM’ÜN ASKERÎ VE SİYASÎ FAALİYETLERİ (1577-1579)

Authors : Onur Yıldız

Pages : 59-79

Doi:10.20427/turkiyat.1572672

View : 146 | Download : 190

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Safevî Şahı Muhammed Hudabende’nin (1578-1587) eşi Mehd-i Ulyâ lakaplı Hayrünnisa Begüm, bir hükümdar eşinin siyasi faaliyetlere katılımı açısından sadece Safevî İran’ında değil İslâm tarihinde de seçkin bir konuma sahiptir. Bu sebeple Safevî kaynakları onu Sebe melikesi Belkıs’a benzeterek “Nevvâb-ı Belkıs” şeklinde isimlendirmiştir. Onun hayatı, bir melikenin siyasi ve askerî faaliyetlerinin yanında, 1578-1590 Osmanlı-Safevî Savaşı arifesinde İran’ın içinde bulunduğu buhran konusunda kapsamlı veri sunmaktadır. Diğer taraftan, Hayrünnisa Begüm’ün söz konusu savaşın ilk evresinde Safevî ordusunun idaresini üstlenmesi ise dikkate değer bir diğer konudur. Bu çalışmada, Hayrünnisa Begüm’ün Safevî sarayına girişine sebep olan aile içi çatışmalar, oğullarını Kızılbaşlardan koruma ve akrabalarından babasının intikamını alma yolunda yürüttüğü askerî ve siyasi faaliyetler incelenecektir. Bunun yanında, Hayrünnisa Begüm’ün devrin bir diğer kudretli kadını olan Şah Tahmasb’ın kızı Perihan Hanım ile mücadelesi ve zaferi, birincil kaynaklar ve araştırma eserlerinden faydalanarak ortaya konulacaktır.
Keywords : Safevî Devleti, Mehd-i Ulyâ, Hayrünnisa Begüm, Perihan Hanım

ORIGINAL ARTICLE URL