Din Öğretiminde Kültürel Çeşitliliğin Sunumu: Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi Dersi Örneği

Authors : Ramazan Demirci, Cemil Osmanoğlu

Pages : 69-112

Doi:10.54659/ulum.1726593

View : 163 | Download : 302

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Kültürel çeşitliliğin din öğretimindeki yerini incelemeyi amaçlayan bu araştırmanın konusu, kültürel çeşitlilikle ilgili konuların, öğrenci yapısı bakımından çeşitlilik arz eden bir sınıfta, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi özelinde nasıl sunulduğunu incelemektir. Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden “durum çalışması” deseni kullanılmıştır. Araştırmaya ilişkin veriler görüşme ve katılımlı gözlem tekniklerinden yararlanılarak elde edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Adana ilinin Çukurova, Seyhan, Yüreğir ve Sarıçam merkez ilçelerinde bulunan toplam 15 ortaöğretim (Anadolu lisesi, Fen lisesi ve Mesleki ve Teknik Anadolu lisesi) kurumunda görev yapan 32 DKAB öğretmeni ve bu okullarda öğrenim gören 25 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler 2022-2023 eğitim öğretim yılında toplanmıştır. Çalışma grubuyla görüşme yapılmış ve bu görüşmelerde araştırma için özel olarak geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışma grubu oluşturulurken farklı kültürel çevrelere mensup öğrencilerin yer aldığı sınıflara ulaşılmaya gayret edilmiştir. Ayrıca DKAB dersinde, özellikle kültürel çeşitlilikle ilgili konuların işlendiği dönemde (yıllık plana göre) sınıf içi gözlemler yapılmıştır. Elde edilen veriler araştırmanın problemi çerçevesinde, belli tema ve kategorilere göre analiz edilmiş, ilgili bilimsel literatür ışığında tartışılmıştır. Araştırma sonucunda, çalışma grubunun yer aldığı farklı kültürlere mensup öğrencilerin yoğun olduğu sınıflarda, farklı din, dünya görüşü ve İslam içi yorumlar işlenirken nesnel ve öznel dil olarak kavramsallaştırılabilecek iki temel sunum biçiminin öne çıktığı anlaşılmıştır. Katılımcı görüşlerinde ve sınıf içi gözlemlerde kültürel farklılıkların genel olarak gözetildiği, özellikle tarafsızlık, kapsayıcılık, nesnellik vb. nitelikleri belirgin bir sunum dilinin öne çıkarıldığı, kimi özel durumlarda ise daha duygusal ve korumacı refleksleri olan öznel bir dile başvurulduğu anlaşılmıştır. Buradan hareketle din öğretiminde kültürel farklılıklara daha duyarlı, çok dilli-kültürlü yaklaşımların işe koşulmasının anlamlı olacağı söylenebilir.
Keywords : Din Eğitimi, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi, Kültürel Çeşitlilik, Nesnel Dil, Öznel Dil

ORIGINAL ARTICLE URL