“Everyone Can Do Everything!”: Exploring Shifts in Gender Norms in Preschool Classrooms

Authors : Rabia Özen Uyar, Vahide Yiğit Gençten
Pages : 1988-2002
Doi:10.51460/baebd.1704009
View : 54 | Download : 38
Publication Date : 2025-08-28
Article Type : Research Paper
Abstract :Okul öncesi öğretmenleri, çocukların toplumsal cinsiyet algılarını şekillendirmede ve sınıf ortamlarında toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik etmede kritik bir rol oynamaktadır. Bu nitel araştırma, Türkiye’de görev yapan beş okul öncesi öğretmeninin sınıf içi toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik uygulamalarına odaklanarak hem öğretmenlerin pedagojik yaklaşımlarında hem de çocukların toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin düşüncelerinde nasıl dönüşümler yaşandığını incelemiştir. Dört hafta süren uygulama sürecinde öğretmenler, oyuncaklar, renkler, ev içi roller ve meslekler gibi temalar etrafında haftalık etkinlikler tasarlayıp uygulamış; bu etkinliklerde drama, oyun temelli öğrenme ve etkileşimli kitap okuma gibi yöntemlerden yararlanmışlardır. Araştırma verileri, öğretmenlerin yansıtıcı günlükleri, sınıf gözlemleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Tematik analiz yoluyla çözümlenen veriler, (1) görünmez kalıplarla yüzleşme ve uygulamada dönüşüm, (2) çocukların gelişen toplumsal cinsiyet farkındalığı ve (3) toplumsal cinsiyete dayalı tercihlerde süregelen gerilimler olmak üzere üç ana tema etrafında yapılandırılmıştır. Bulgular, toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik uygulamaların yalnızca çocukların farkındalığını artırmaya yönelik sınıf içi müdahalelerle sınırlı kalmadığını; aynı zamanda öğretmenler için de önemli bir öğrenme ve öz farkındalık sürecini tetiklediğini ortaya koymuştur. Ayrıca, bazı çocukların toplumsal cinsiyet rollerine yönelik daha kapsayıcı bakış açıları geliştirdiği, ancak özellikle erkek çocukların oyun bağlamında toplumsal cinsiyet kalıp yargılarına daha sıkı bir şekilde tutunmaya devam ettikleri gözlemlenmiştir. Bu çalışma, okul öncesi eğitimde toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanabilmesi için öğretmen eğitimine öncelik verilmesi, toplumsal cinsiyete duyarlı öğretim programlarının geliştirilmesi ve ailelerin sürece etkin bir şekilde dahil edilmesi gerektiğine işaret etmektedir.
Keywords : Toplumsal cinsiyet eşitliği, toplumsal cinsiyet kalıpyargıları, toplumsal cinsiyet farkındalığı, erken çocukluk eğitimi, öğretmen

ORIGINAL ARTICLE URL