BİLİMİN YENİ KOKU UZMANLARI: BİYODEDEKTÖR SIÇANLAR

Authors : Büşra Nisa Yılmaz, Nilay Seyidoğlu, Cenk Aydin

Pages : 28-33

Doi:10.38137/vftd.1634476

View : 134 | Download : 91

Publication Date : 2025-05-05

Article Type : Review Paper

Abstract :Biyodedektör hayvanlar çok uzun yıllardır amatör düzeyde insanlığa hizmet sunmakla birlikte 20. yüzyıldan bu yana özellikle sınır ve havalimanlarında silah, bomba, narkotik ve gıda tespiti yapmak üzere kullanılmaktadırlar. Yapılan çalışmalarda, biyodedektör hayvanların acil servislerde diyabetik ketoasidoz tanısında ve çeşitli insan tümörleri ile metabolik hastalıkların koku tespiti gibi tıbbın çeşitli alanlarında teşhis aracı olarak kullanıldıkları bildirilmiştir. Tüm bunların yanı sıra, yakın tarihe kadar biyodedektör hayvan olarak genellikle köpeklerin tercih edildiği görülmektedir. Ancak yapılan çalışmalar göstermektedir ki, sıçanlar da en az köpekler kadar başarılı biyodedektörlerdir. Günümüzde köpekler gibi sıçanlarla da hastalıkların tanısı, arama-kurtarma çalışmaları, yasaklı maddelerin tespiti gibi birçok alanda biyodedektör hayvan olarak modellemeye yönelik araştırmalar yapılmaktadır. Bu süreçte eğitim aşamasını içeren davranış modelleme çalışmaları kritik rol oynamaktadır. Biyodedektörlük eğitimi süreçlerine sıçanların olabildiğince stressiz ve anksiyetesiz girmeleri eğitim sürecinin hızlı ve doğru ilerlemesi için önemlidir. Hayvanların stres düzeylerini en aza indirmek, eğiticiye ve çevreye alışmalarını sağlamak amacıyla sosyalizasyon aşaması büyük önem taşımaktadır. Bu süreçte, deney hayvanları eğiticiye, ortam koşullarına ve ödül uyarıcılarına alıştırılmaktadır. Sıçanlar, beyin fonksiyonlarının ve kognitif süreçlerin incelenmesinde yaygın olarak kullanılan model organizmalardan biridir. Bu derleme ile sıçanların biyodedektör amacıyla kullanım alanları, yapılan çalışmalar ve yenilikler derlenmiştir.
Keywords : Biyodedektör, biyodedektör sıçanlar, koku eğitimi, sıçan eğitimi, sosyalizasyon eğitimi.

ORIGINAL ARTICLE URL