SÖZÜN SIRRI: NECİP FAZIL ŞİİRİNDE METAFORİK SÖYLEM

Authors : Farız Yıldırım

Pages : 159-196

Doi:10.26517/ytea.609

View : 126 | Download : 298

Publication Date : 2025-12-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Necip Fazıl’ın şair kimliğini kuran sözün iki boyutu vardır. Biri mana ve hikmet boyutudur ki birçok çalışmayla bu bakiye incelenmiş ve ortaya konmuştur. Diğeri ise Necip Fazıl’a asıl kudretini veren söylem biçimi olup Necip Fazıl’ın mütefekkir yanının gölgesinde kalmıştır. Bu eksiklikten hareketle Necip Fazıl’ın diline odaklanan eldeki çalışmada görüldü ki Necip Fazıl “sözünün sırrı”, ona yüzlerce, belki binlerce dize arasından ayırt edilebilme olanağını sağlayan şeyin dilsel kaynağı metafordur. Bu bağlamda metaforun en yeni ve sağlam kuramsal verilerini ortaya koyan G. Lakoff ve M. Johnson’un ortaya attıkları çağdaş metafor kuramı, Necip Fazıl şiirindeki metaforik bakiyenin incelenmesinde referans olarak tercih edildi. Çalışma, konunun yöntemini teşkil etmesi dolayısıyla metafora ilişkin kısa bir literatür ve teorik zemin incelemesi ile başlamaktadır. Sonrasında Necip Fazıl şiirinden devşirilen metaforik bakiye, çağdaş metafor kuramı çerçevesinde tasnif edilerek dilin (Türkçe) ve Necip Fazıl şiirinin anlam evreni bağlamında tutarlı bir zemine oturtulmaya çalışılmıştır. Metaforik bakiyenin tespit sürecinde, Necip Fazıl şiirinin adeta metafor sağanağı altında olduğu görüldü. Hemen hemen her dizenin anlam derinliğinde bir metaforun izini bulmak mümkündür. Necip Fazıl’ın metafizik hakikatlere yoğunlaşan ilgisi ve toplumculuğu, bunun yanı sıra dilin ve düşüncenin metaforik doğası, ondaki metafor yoğunluğunun sebepleri arasında gösterilebilir.
Keywords : Metafor, Çağdaş Metafor Kuramı, Necip Fazıl Kısakürek

ORIGINAL ARTICLE URL