Ankara İli Beypazarı İlçesi Bazı Sulama Suları Kalitesinin Belirlenmesi ve Visual MINTEQ Modeli ile Jeokimyasal Türleşmelerin Tahmini

Authors : Sonay Sözüdoğru Ok, İlhami Bayramin, Muhittin Onur Akça

Pages : 86-98

Doi:10.33724/zm.1577004

View : 35 | Download : 27

Publication Date : 2024-12-21

Article Type : Research Paper

Abstract :Son derece sınırlı ve yenilenemeyen toprak ve su kaynakları, yanlış arazi kullanımları ve iklim değişikliği gibi faktörlerin etkisiyle hızla tükenmektedir. Kurak ve yarı kurak bölgelerde yeraltı suları sulama için kritik bir kaynak olsa da düşük kaliteye sahip olması nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır. Bu çalışmada, Ankara ili Beypazarı ilçesinin kırsal alanlarından alınan sulama suyu örneklerinin su kalitesi bakımından kimyasal özellikleri analiz edilmiştir. Visual MINTEQ jeokimyasal modeli kullanılarak yapılan iyon türleşme analizlerinde, serbest kalsiyum (Ca+2) oranı %54.6 ile %72.8 arasında, sülfat (SO₄-2) oranı ise %65.5 ile %73.1 arasında bulunmuştur. Sodyum (Na⁺) iyonunun serbest formu %93.7 ile %98.4 arasında, magnezyum (Mg+2) iyonunun serbest formu ise %59.7 ile %77.1 arasında değişim göstermiştir. Temel Bileşen Analizi (PCA) sonuçlarına göre, su örneklerinin kimyasal bileşimini belirleyen en önemli parametrelerin Ca, pH, SO₄ ve EC olduğu görülmüştür. Mineral doygunluk indeksi (SI)’ne göre ise dolomit CaMg(CO₃)₂ ve kalsit (CaCO₃) gibi minerallerin aşırı doygun olduğu, buna karşın halit (NaCl) ve jips (CaSO₄·2H₂O) gibi minerallerin çözünme eğiliminde bulunduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, suyun yüksek tuzluluk içerdiğini ve sulama için bazı önlemler alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmanın sonuçları, Visual MINTEQ jeokimyasal modelinin iyon türleşmeleri ve mineral doygunluk hesaplamalarının, suyun sulamaya uygunluğu ve su-kayaç etkileşim süreçlerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağladığını göstermektedir.
Keywords : Su kalitesi, kimyasal türleşme, Visual MINTEQ

ORIGINAL ARTICLE URL