Dijital Çağda Tüketici İkna Süreçleri: Bilişsel, Motivasyonel ve Davranışsal Yaklaşımlar

Authors : Gülçin Erdoğan, Zehra Bozbay

Pages : 43-58

View : 85 | Download : 208

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Review Paper

Abstract :İkna, mesaj, kaynak ve alıcı arasındaki karmaşık etkileşimlerle bireylerin tutum ve davranışlarını şekillendiren çok boyutlu bir süreçtir. Bu makale, klasik retorik temelleri, sosyal-psikolojik modelleri ve dijital çağın ikna üzerindeki etkilerini incelemektedir. Aristoteles’in ethos, pathos ve logos kavramları tarihsel bir temel sunarken, Yale Tutum Değişimi Programı kaynağın güvenilirliği, mesajın içeriği ve alıcı farklılıklarının önemini vurgulamaktadır. Derinlemesine İşleme Modeli ve Sezgisel-Sistematik Model gibi bilişsel yaklaşımlar ile Sosyal Yargı Teorisi ve Bilişsel Uyumsuzluk Teorisi, motivasyonun, bilişsel kapasitenin ve değerlerin mesajın işlenmesini nasıl etkilediğini göstermektedir. Sosyal medya platformları, yapay zeka destekli kişiselleştirilmiş içerikler, sosyal medya etkileyicisi pazarlaması gibi güncel konular modern ikna süreçlerini daha karmaşık hale getirmekte ve tüketici seçiciliğini artırmaktadır. Tutum aşılaması ve psikolojik tepkisellik gibi direnç mekanizmaları ise ikna sonuçlarını şekillendirmektedir. Bu çalışma, klasik, psikolojik ve dijital perspektifleri birleştirerek ikna süreçlerine bütüncül bir bakış sunmaktadır.
Keywords : İkna, Derinlemesine İşleme Modeli, Sezgisel-Sistematik Model, Planlı Davranış Teorisi, Bilişsel Uyumsuzluk Teorisi

ORIGINAL ARTICLE URL