OSMANLI DEVLETİ’NİN TRABLUSGARP’A UÇAK GÖNDERME ÇABALARINDA NETİCESİZ BİR GİRİŞİM: AMAND PROJESİ

Authors : Emin Kurt

Pages : 399-422

Doi:10.33431/belgi.1575857

View : 133 | Download : 106

Publication Date : 2025-07-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Trablusgarp Savaşı, Osmanlı Devletinde toprak kaybetme silsilesinin son halkası olarak değerlendirilerek büyük bir tepkiye sebep oldu. Coğrafi uzaklık, ordunun imkân ve kabiliyetleri, ülkenin ulaştırma yetenekleri; Trablusgarp’ta eşit ve yeterli bir savaş vermeye olanak tanımadı. Bu savaşta İtalya’nın uçakları ilk kez kullanması, karada büyük fedakârlıklarla elde edilebilen kısmi denkliğin, havada eşitsiz bir şekilde bozulmasına, taktik ve moral avantajının İtalya tarafına geçmesine neden oldu. Ancak uçakların doğasında bulunan elastikiyetin havadan Trablusgarp’a ulaşılabileceği ümidinin doğmasına neden oldu. Bu beklenti Osmanlı Devletinin Trablusgarp’a uçak göndermek için benzersiz bir çalışma ve gayret içine girmesine neden oldu. Trablusgarp’a uçak gönderebilmek için birçok proje aynı anda yürütüldü, savaş alanında görev almak isteyen birçok yabancı havacının akla hayale gelmeyen iddiaları ile uğraşılmak zorunda kalındı. Trablusgarp’a uçak gönderme çabaları; Barkir Projesi, Amand Projesi, Bramer Projesi gibi projenin sahibinin adı ile takip edildi. Türk tarih anlatımında bu projeler tüm gerçekliği ile ortaya konulamazken çoğu proje birbiri ile karıştırıldı. Amand Projesi için tüm bu faaliyetler içinde en çok karıştırılanı, gelişimi ve akıbeti hakkında en fazla yanlışlık yapılanı olageldi. Bu çalışmada Osmanlı Devletinin Trablusgarp’a uçak göndermek amacıyla yürüttüğü projelerden ilki olan Amand Projesinin, başlangıcı, gelişimi ve sonucu; askeri arşiv belgeleri, yayımlanmış kaynaklar karşılaştırılarak tüm gerçekliliği ile ortaya çıkarılmaya çalışıldı.
Keywords : Uçak, Tayyare, Trablusgarp Savaşı, Hava Kuvvetleri, Gabriel Amand

ORIGINAL ARTICLE URL