Gökçe Arap Lehçesinde Fonetik ve Morfolojik Değişimler

Authors : Mehmet Emin Efe

Pages : 121-143

Doi:10.34085/buifd.1628892

View : 72 | Download : 48

Publication Date : 2025-06-27

Article Type : Research Paper

Abstract :İnsanoğlu kendisine has biyolojik bir yapıya sahip olmakla birlikte sosyal bir varlık olarak yaratılmıştır. Varlığını sürdürebilmesi bağlamında bir ferdin diğer fertlerle etkileşimi kaçınılmaz olduğu gibi, bir toplumun diğer toplumlarla etkileşimi de kaçınılmazdır. İnsanlar bu etkileşim esnasında karşı tarafa kendi kültürlerini aktarmakla birlikte, diğerlerinin kültürlerinden kendileri de etkilenmektedirler. Çift yönlü meydana gelen bu etkileşim bazen toplumları sahip oldukları değerlerden tamamen koparabilmektedir. Tarih boyunca dillerde meydana gelen lehçe farklılıkları hatta bir dildeki asıldan tamamen kopmalar, bu kültür değişiminin en belirgin neticesidir. İslâm dininin Arabistan’da ortaya çıkması, Peygamber Efendimizin dilinin Arapça olması ve Kur’ân’ın Arap dili ile indirilmesi sayesinde Araplar, coğrafi alanlarını genişletmişlerdir. Bunun üzerine Arabistan yarımadasını aşan Arapların dillerinde semantik, sentaks, morfolojik ve fonetik açıdan büyük bir değişim meydana gelmiştir. Bu çalışmada, zamanla Anadolu’ya kadar gelmiş, Türkçe ve Kürtçenin yaygın olarak konuşulduğu Mardin ili Artuklu ilçesi Gökçe Mahallesi ve çevresinde yerleşmiş olan Arapların konuştuğu lehçedeki fonetik ve morfolojik değişimler ile fasîh Arapçadaki söz konusu değişimler arasındaki farklar karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Çalışmada mezkûr bölgede söz konusu Arap lehçesini konuşanlarla görüşülerek, gündelik kullanılan dilden örnekler seçilmiştir. Çalışma, bir lehçe hakkında bakir bilgileri sunması ve sonraki çalışmalara kaynaklık etmesi açısından önem arz etmektedir.
Keywords : Arap Dili, Mardin, Gökçe Lehçesi, Fonetik, Morfolojik, Değişim

ORIGINAL ARTICLE URL