Mesel Kaynağı Olarak Câhiliye Dönemi Hutbeleri

Authors : Mehmet Demirbilek, Faruk Çiftçi

Pages : 153-169

Doi:10.34085/buifd.1756264

View : 149 | Download : 72

Publication Date : 2025-12-25

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışma, Arap edebiyatının sözlü kültür unsurlarından biri olan mesellerin kaynaklarını ele almakta ve özellikle Câhiliye dönemi hutbelerinin mesellerin ortaya çıkmasındaki katkısını incelemektedir. Arap meselleri, tarihsel olarak halk arasında dolaşan veciz sözlerin zamanla kalıplaşmasıyla oluşmuştur. Literatürde mesellerin kaynakları; olaylar, kıssalar, teşbihler, hikmetli sözler, şiirler, kutsal metinler ve ıstılâhî ifadeler gibi çeşitli kategorilerde değerlendirilmiştir. Ne var ki bu sınıflandırmada, Câhiliye dönemi hutbeleri müstakil ve sistematik bir kaynak olarak ele almamıştır. Bu eksiklikten hareketle hazırlanan çalışmada, öncelikle Câhiliye dönemine ait hutbeleri içeren eserler detaylı biçimde incelenmiş, ardından bu eserlerde bulunan Câhiliye döneminde yaşamış hatiplerin hutbelerinde yer alan ve zamanla mesel hüviyeti kazanan ifadeler tespit edilmiştir. Yapılan inceleme neticesinde, söz konusu hutbelerde yer alan ve zamanla meselleşen 15 farklı ifade tespit edilmiştir. Metin tahlili yöntemiyle yürütülen bu araştırma, Arap mesel literatüründe kaynak olarak bugüne kadar yeterince dikkate alınmayan Câhiliye dönemi hutbelerinin, aslında son derece zengin ve işlevsel bir kaynak olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Sonuç olarak bu hutbeler, birer hitabet örneği olmanın ötesinde dönemin toplumsal değerlerini yansıtan ve Arap sözlü kültüründe mesel hâline gelen ifadelerin şekillenmesine zemin hazırlayan önemli metinlerdir. Bu yönüyle çalışma, mesel kaynaklarına dair literatüre yeni bir katkı sunmayı hedeflemektedir.
Keywords : Arap Dili ve Belagati, Mesel, Mesel Kaynakları, Hutbe.

ORIGINAL ARTICLE URL