Hellen Diplomasisinde Uzlaşmazlıkların Çözümünde Tahkim Uygulaması
Authors : Erdoğan Gürbüz, Ümran Ozan Karahan
Pages : 317-332
View : 202 | Download : 147
Publication Date : 2025-05-10
Article Type : Research Paper
Abstract :Topluluklar veya devletlerarası ilişkilerin düzenlenmesinin bir gereği olarak ortaya çıkan diplomasi, insanlık tarihinin en eski dönemlerinden beri yazılı kaynaklarda karşımıza çıkmaktadır. Belirli bir prosedür çerçevesinde gelişen ve işleyen diplomasi, birçok aracı da beraberinde getirmiştir. Diplomasinin bir aracı olan ve konumuzun ana hatlarını oluşturan tahkim (διαιτητής) de bunlardan biridir. Edebi ve epigrafik kaynaklarda sık sık karşılaşılan tahkim, ihtilaf durumundaki iki tarafın ortak olarak seçtikleri üçüncü bir tarafça yapılan yargılama sürecinin tümünü içerir. Tahkim, özellikle Hellenistik Dönem’de Batı Anadolu kentlerinde toprak anlaşmazlıkları başta olmak üzere, borçlar, önemli suyolları ve limanların kullanımında yaşanan anlaşmazlıklarda sıklıkla kullanılmıştır. Taraflar bazen ihtilaf durumunda uzlaşarak tahkime giderken bazen ise geçmişte yaptıkları bir anlaşmanın şartına uyarak tahkime gitmekteydi. Tahkimin işleyişi, Roma’nın Hellenler üzerindeki hâkimiyetinin artmasıyla değişikliğe uğramıştır. Bu çalışmada edebi ve epigrafik kaynaklar ile tetkik ve telif eserlerden yola çıkarak topluluklar arası diplomasinin gelişimi ve akabinde ilk tahkim örneklerinden bahsedildikten sonra Hellen kentlerinde tahkimin uygulanış şekli, prosedürü ve Roma’nın bölgedeki hâkimiyetinden sonra ne gibi değişikliklere uğradığından bahsedilecektir.Keywords : Diplomasi, Tahkim, Hellen, Roma
ORIGINAL ARTICLE URL