TÜRKİYE’DEKİ 30 BÜYÜKŞEHİR’İN PERSPEKTİFİNDEN İSTANBUL’UN ŞEHİRSEL NÜFUSUNUN TESPİTİ (1980-2022)

Authors : İrem Olğaç, Mesut Doğan

Pages : 89-107

View : 6966 | Download : 754

Publication Date : 2023-08-19

Article Type : Research Paper

Abstract :1984 yılında çıkarılan 3030 sayılı “Büyükşehir Belediyesi Kanunu”, 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı “Büyükşehir Belediyesi Kanunu” ile 3030 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılması ve 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı “Büyükşehir Yasası” ülkemizdeki şehirleşme sürecine farklı bir boyut getirmiştir. 1984 yılında İstanbul, Ankara ve İzmir ilk Büyükşehir Belediyesi kurulan iller konumundayken, 1986’da Adana, 1987’de Bursa, Gaziantep ve Konya, 1988’de Kayseri, 1993’te Antalya, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Mersin, Kocaeli ve Samsun, 1999 Sakarya belediyeleri Büyükşehir Belediye statüsü kazanmıştır. 12 Kasım 2012 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen 6360 sayılı Kanunla Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde Büyükşehir Belediyesi kurulmuştur. 6360 sayılı kanundan önce sayıları 16 olan büyükşehir belediyesi uygulanan kanunla 30’a ulaşmıştır. Büyükşehirlerin kurulması ve sayıların artmasıyla birlikte toplam nüfus içerisinde şehir nüfusu sürekli artmıştır. 1980 yılında toplam nüfusun %43,9’u şehir nüfusunu oluştururken 2022 yılında ise toplam nüfusun %93,3’ü şehir nüfusunu meydana getirmiştir. Türkiye’deki 30 Büyükşehir’in toplam nüfusu 2022 yılı itibariyle 66.653.949’dur. Ülke nüfusunun büyük bir çoğunluğunun 30 Büyükşehir içerisinde yer aldığı görülmektedir. Bu büyükşehirler içerisinde en dikkat çeken ilimiz ise İstanbul’dur. İstanbul ili 1984 yılında Büyükşehir Belediyesi statüsü kazanmıştır. İl, Büyükşehir statüsü kazanmadan önce 1980 yılında toplam nüfusu 4.741.890’dır. Bu nüfusun 2.909.455’i şehir, 1.832.435’i ise köy nüfusunu oluşturmaktadır. 1980 yılından 2022 yılına kadar toplam nüfus ve şehir nüfusu sürekli artış göstermiştir. Özellikle 6360 Sayılı Kanun’la birlikte köylerin Büyükşehirlere bağlı mahallelere dönüştürülmesi ve 10.000 nüfus altındaki belde nüfuslarının şehir nüfusuna eklenmesiyle 2012 yılından itibaren ildeki şehir nüfusu miktarı yükselmiştir. 2012 yılında 13.710.512 olan şehir nüfusu, 2014’te 14.377.018, 2019’da 15.519.267, 2022’de ise 15.907.951’e ulaşmıştır. Bu çalışmada, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) kullandığı kriter esas alınarak 1980-2022 yılları arasında 30 Büyükşehir’in perspektifinden İstanbul’un şehirsel nüfusu analiz edilmiştir. Daha sonra ilin 2022 yılı nüfusunun miktarı, cinsiyet yapısı ve eğitim durumu üzerinde durulmuştur.
Keywords : Nüfus, Şehir Nüfusu, Büyükşehir, İstanbul, Türkiye

ORIGINAL ARTICLE URL