TÜRK MODERNLEŞMESİNİN DEVLET MERKEZLİ VE DEMOKRATİK AMAÇLI EKLEKTİZMİNDE BİR İSTİSNA OLARAK DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI

Authors : Taşansu Türker, Sevim Musaoğlu
Pages : 204-214
Doi:10.33537/sobild.2022.13.2.18
View : 102 | Download : 212
Publication Date : 2022-07-02
Article Type : Research Paper
Abstract :II. Dünya Savaşı sonrasında bağımsızlığını kazanan sömürge ülkeleri ile birlikte gelişmekte olan ülkelerin hızlı kalkınmayı gerçekleştirmek için planlama yaklaşımını benimsemeleri yeni ekonomik ve idari kurumların yaratılmasına sebep olmuştur. Türkiye\\\'de de bu konjonktürle bağlantılı olarak planlama örgütü kurulmuş, bu örgüt kamu yönetimi içine dahil edilmiştir. Ancak kurumun sahip olduğu görev ve yetkiler herhangi bir kamu örgütünün sahip olduğu görev ve yetkilerden farklıdır. Kurum, ekonomik kalkınma gündemini yönetmekle görevlendirilmiş fakat ekonomik kalkınmayı sağlamak için hem siyasal hem yönetsel hem de toplumsal alanı düzenleyecek kararlar alabilen, kamu politikalarını yönlendiren kurumlar üstü bir yapı olarak ortaya çıkmıştır. Devlet Planlama Teşkilatı(DPT), ekonomik ve yönetsel bir kurum olmasının yanı sıra Osmanlı-Türk modernleşme sürecinin önemli bir aktörüdür. Kurum, devlet merkezli ve elit-bağımlı modernleşme sürecini sürdürmekle birlikte kendinden önceki bürokratik elitlerden farklılaşarak yeni bir elit tipolojisi olan teknokratik elitler üretmiştir. Teknokratik elit tipolojisine ve demokrasi-teknokrasi ikiliğine rağmen bu elitler demokrasi ideallerini ekonomik kalkınma ve sosyal adalet temelinde sürdürmüşlerdir. Bu çalışmada DPT, kurumsalcılık perspektinden ele alınacak, modernleşme sürecinin sürekliliğini ve devlet merkezliliğini göstermek için karşılaştırmalı bir kurum olarak Tanzimat Dönemi Hariciye Nezareti ile benzerlikler kurulacaktır. Teknokratik elitlerin kısa süreli iktidarları kurumun kurulmasından ilk teknokratların istifasına kadar geçen süreci (1963) kapsayacak şekilde ele alınacaktır.
Keywords : Devlet Planlama Teşkilatı, Teknokratik Elit, Bürokratik Elit

ORIGINAL ARTICLE URL